Uroczyste wystąpienia inauguracyjne wygłosili marszałek Władysław Ortyl, Carlos Torrecilla Salinas z Joint Research Centre Komisji Europejskie oraz Themis Christophidou, Dyrektor Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej w Komisji Europejskiej. Głównym moderatorem wydarzenia jest Alison Hunter pełniącą funkcję doradcy w European Policy Centre.
Rozmawiamy dzisiaj o innowacjach, odporności oraz gotowości gospodarki na sytuacje kryzysowe. Dotychczas na innowacje patrzyliśmy głównie przez pryzmat wzrostu gospodarczego, jednak dziś musimy uwzględniać system bezpieczeństwa i technologie podwójnego zastosowania. To nakaz chwili i wymagana jest od nas reakcja. Pierwszym ostrzeżeniem obnażającym słabość łańcuchów dostaw była dla nas wszystkich pandemia Covid-19. Z kolei rosyjska agresja na Ukrainę wyraźnie wskazała konkretne zagrożenia i głęboką polaryzację w wymiarze globalnym. Aby skutecznie odpowiadać na te wyzwania, musimy posiadać precyzyjny plan działania i wyprzedzać ewentualne kryzysy. W tym procesie niezwykle kluczowa jest rola samorządów, które łączą siły z administracją rządową, służbami i środowiskiem naukowo-biznesowym. Na Podkarpaciu przekuwamy te wyzwania w konkretne projekty takie jak Dolina Dronowa i rozwijajamy technologie przyszłości. Województwo stawia na innowacje, które mają realne zastosowanie cywilne i obronne, budując trwałe przewagi konkurencyjne całego regionu – podkreślił marszałek Władysław Ortyl.
Pierwszy blok dyskusyjny poświęcony wzmacnianiu odporności i gotowości w warunkach narastającej niestabilności poprowadził jako moderator Edgar Szewczyk, doradca polityczny w Komitecie Regionów. Iskrą do debaty stała się prezentacja prof. Wojciecha Dziemianowicza z Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspert zarysował radykalną zmianę układu sił na mapie Europy. Zwrócił uwagę na wyzwania demograficzne, narastającą presję technologiczną oraz zacieranie się granic między sektorem cywilnym a wojskowym. Profesor postawił tezę, że Polska Wschodnia, a zwłaszcza województwo podkarpackie, przestała być traktowana jako peryferia Unii Europejskiej, a stała się strategicznym, węzłowym obszarem granicznym o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa całego kontynentu.
Po prezentacji wprowadzającej odbyła się wielostronna debata z udziałem członka zarządu województwa Małgorzaty Jarosińskiej-Jedynak, ambasadora Jeffa Liu, szefa Biura Przedstawicielskiego Tajpej w Polsce oraz Heike Raab, przewodniczącej Komisji Polityki Społecznej, Edukacji, Zatrudnienia, Badań Naukowych i Kultury w Komitecie Regionów.
Na Podkarpaciu o odporności i gotowości nie dyskutujemy wyłącznie w teorii, ale mamy w tym zakresie ogromne doświadczenie praktyczne. Po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku nasz region stał się jednym z najważniejszych w Europie węzłów pomocy humanitarnej i logistycznej. Egzamin ten zdaliśmy dzięki wzorowej współpracy administracji, służb, przedsiębiorców oraz niezwykłemu zaangażowaniu naszych mieszkańców. Najważniejszą lekcją dla samorządu jest konieczność przejścia od kultury reagowania do kultury stałego przygotowania i budowania trwałych zdolności. Potrzebujemy odpornej infrastruktury, innowacji oraz świadomego społeczeństwa, które potrafi m.in. odróżnić prawdę od dezinformacji. Regiony przygraniczne Polski Wschodniej to dziś strategiczne filary bezpieczeństwa całej Unii Europejskiej, które wymagają dedykowanego wsparcia. Europa nie ma obecnie problemu z samym tworzeniem innowacji czy pracami badawczo-rozwojowymi, lecz ze skutecznym wdrażaniem i komercjalizacją ich wyników. Na Podkarpaciu posiadamy potężny punkt wyjścia w postaci Doliny Lotniczej, wysokich kompetencji inżynieryjnych oraz dojrzałego ekosystemu biznesu i nauki – mówiła Małgorzata Jarosińska-Jedynak.
Przedstawiciel Tajwanu Jeff Liu zwrócił uwagę na uderzające podobieństwa w wyzwaniach geopolitycznych stojących przed Polską i Tajwanem, prezentując model odporności oparty na pięciu filarach społecznych.
Tajwan i Polska dzielą bardzo bliskie doświadczenia. Polska stanowi wschodnią flankę Unii Europejskiej i NATO. Oba nasze kraje zmagają się z bardzo podobnymi wyzwaniami, do których należą dezinformacja oraz masowe cyberataki. W Tajwanie przekształciliśmy podejście do bezpieczeństwa, przechodząc od działań stricte militarnych do koncepcji odporności całego społeczeństwa. W ramach tego systemu skupiamy się na pięciu filarach, obejmujących m.in. szkolenie obywateli, aby w sytuacji kryzysowej od razu wiedzieli, jak reagować. Kładziemy również ogromny nacisk na zabezpieczenie rezerw strategicznych, żywności, leków oraz ciągłość dostaw energii i ochronę infrastruktury krytycznej. Wymiana wiedzy z polskimi partnerami i regionem podkarpackim pozwala nam wspólnie wypracowywać najbardziej efektywne standardy ochrony. Międzynarodowa solidarność oraz partnerstwo technologiczne demokratycznych wspólnot stanowią nasz najlepszy pancerz ochronny – podkreślił.
Przewodnicząca Komisji SEDEC Heike Raab wyraziła uznanie dla postawy i potencjału innowacyjnego województwa podkarpackiego, deklarując wsparcie ze strony unijnych instytucji.
Województwo podkarpackie daje doskonały przykład reszcie europejskich samorządów, jak łączyć bogate tradycje przemysłowe z nowoczesnymi innowacjami. Wyzwania geopolityczne, przed którymi stoi Wasz region, wymagają szczególnej solidarności oraz dedykowanych instrumentów wsparcia ze strony Brukseli. Musimy budować europejską niezależność technologiczną, inwestując w autonomiczne systemy oraz zaawansowany przemysł. Kluczem do sukcesu jest ścisła współpraca międzynarodowa i wymiana dobrych praktyk pomiędzy regionami o silnym profilu przemysłowym. Technologia podwójnego zastosowania staje się nowym kołem zamachowym rozwoju, pozwalając na równoczesne wzmacnianie cywilnej gospodarki i obronności. W Komitecie Regionów dbamy o to, aby głos obszarów przygranicznych był głośno słyszalny przy projektowaniu przyszłych funduszy europejskich. Budowanie silnych, odpornych wspólnot lokalnych to najlepsza gwarancja stabilnej i bezpiecznej przyszłości dla całej Europy – stwierdziła.
W dalszej części dnia zaplanowany jest panel poświęcony technologicznym rozwiązaniom dla bezpieczeństwa i odporności, dyskusje eksperckie poświęcone europejskiej inicjatywie Preparatory Action oraz transformacji cyrkularnej i klimatycznej.
Drugi dzień Forum skupi się na odporności gospodarczej i przemysłowej, bezpieczeństwie łańcuchów dostaw, cyberbezpieczeństwie oraz komunikacji w sytuacjach kryzysowych. Wydarzenie zakończy sesja plenarna dotycząca rekomendacji dla polityk publicznych, w której głos zabierze wicemarszałek Karol Ożóg.
