Reklama
Reklama

Na odpust do Łopienki, gdzie cerkiew odbudowali marzyciele

A A A
Alina Bosak

Dodano: 11-11-2022

Cerkiew w Łopience. Fot. Henryk Bielamowicz/domena publiczna

Cerkiew w Łopience. Fot. Henryk Bielamowicz/domena publiczna

Dzięki studentom, którzy przed laty wędrowali doliną Łopienki do nieistniejącego już schroniska na Łopienniku w Bieszczadach Zachodnich, cerkiew w Łopience została uratowana przed zniszczeniem. Z ruin bez dachu znów stała się świątynią, w której co roku w październiku odbywa się odpust i nabożeństwo ekumeniczne przedstawicieli kościoła rzymskokatolickiego i wschodniego. To wyjątkowe wydarzenie, na które przewodnicy PTTK zabierają turystów, którzy chcą lepiej poznać historię Bieszczadów.  
 
Cerkiew greckokatolicka pw. św. Paraskewy z 1757 roku to jedyne co zostało w dolinie Łopienki po wsi wysiedlonej podczas akcji „Wisła” w latach 1946–1947. Chałupy po 361 mieszkańców (tylu było w 1939 roku) rozebrano, więc cerkiew stała samotnie. I jej groziło zniknięcie z krajobrazu. Nie pozwolili na to jednak warszawscy studenci, którzy wędrowali tą okolicą do schroniska na Łopienniku. Chatka studencka tzw. Chatka na Horodku byłą wcześniej  wojskowym posterunkiem, jaki utworzono na pograniczu już po akcji Wisła, w połowie lat 50–tych. Po opuszczeniu chatki przez wojsko, przejęło ją PTTK. Schron turystyczny w 1965 roku zagospodarowało Zrzeszenie Studentów Polskich z Warszawy i to w tej kolibie, podczas rozmów przy ognisku, zrodziła się idea odbudowy cerkwi w Łopience. Pomysł wysunął historyk sztuki Olgierd Łotoczko, który wraz z żoną Anną od 1968 roku prowadził schronisko na Łopienniku.
Reklama
 
Murowana cerkiew, którą postanowił ratować, nie miała już dachu. „Olgierd za własne pieniądze i w pojedynkę przystąpił do zabezpieczenia resztek. Oczyszczał korony murów z krzaków, ratował przed dalszym rozpadem coraz słabsze ściany. Łatał ich fragmenty, a później spinał betonową opaską”, wspominał Andrzej Wielocha z Towarzystwa Karpackiego w książce Krzysztofa Potaczały „Bieszczady w PRL–u”. 

Olgierd Łotoczko chciał także, by w Łopience powstała studencka wioska skansenowa. Jej projekt dostał nawet nagrodę w konkursie na najlepsze pracy z dziedziny ochrony zabytków zorganizowanym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki. Lokalny władzom pomysł jednak nie podobał się, a i Służba Bezpieczeństwa dokładnie zaczęła prześwietlać aktywistę.
 
Mimo to projekt stawał się coraz bardziej zaawansowany. Do turystycznej woski w dolinie planowano przeniesienie zabytkowych chałup m.in. z Komańczy, spichlerzy, dzwonnic i dwóch innych cerkwi. W tej, która w Łopience już stała, po odbudowaniu miała znajdować się recepcja, biuro bądź lapidarium. „Założenia techniczno–ekonomiczne budowy wioski opracował rzeszowski architekt Stanisław Szczęk”, pisze Krzysztof Potaczała. 

Akcja "Marzyciele"

W 1974 roku Olgier Łotoczko przeniósł się z Chaty na Horodku do Leska, gdzie dostał posadę powiatowego konserwatora zabytków. Wtedy też SB w Lesku założyła sprawę o kryptonimie „Marzyciele”. Zgodnie z donosem, Łotoczko w odbudowanej cerkwi w Łopience chciał stworzyć muzeum, w którym zgromadziłby płyty nagrobkowe z opuszczonych cmentarzy greckokatolickich w Bieszczadach. Służby uznały, że Łotoczko chce tworzyć nie wioskę turystyczną, ale budować bunkry i schrony do składowania broni, która kiedyś posłuży do walki o niepodległą Ukrainę na tym terenie. A jeśli nawet nie schrony, to w każdym razie skansen o nacjonalistycznej wymowie. Za poszlakę uznano m.in. fakt, że Łopienka znajduje się w rejonie, w którym toczyły się jedne z najcięższych walk z oddziałami UPA. W pobliżu miał swoją kryjówkę przywódca sotni UPA – Stepan Stebelski ps. Chrin, a w niedalekich Jabłonkach zginął z rąk upowców gen. Karol Świerczewski. Funkcjonariuszom, którzy pisali raporty na Łotoczkę, nie śniło się jeszcze, że w XXI wieku pomnik generała, zaufanego człowieka Stalina mającego bliskie kontakty z GRU, zostanie zdemontowany. 
Reklama
 
Chociaż Łotoczko stawał się wrogiem władzy studenci zaczęli w 1974 roku budować wioskę w dolinie Łopienki. Wtedy władze do wątków nacjonalizmu ukraińskiego dołożyły chęć gromadzenia się w Łopience „elementów antysocjalistycznych i bliskich Kościołowi katolickiemu”. Wioska o tak wywnioskowanych przez funkcjonariuszy SB ambicjach, chociaż budowana przez członków Socjalistycznego Zrzeszenia Studentów Polskich, nie miała szansy na państwowe finansowanie. Co więcej pozbyto się Olgierda Łotoczki. Stracił posadę konserwatora zabytków i chociaż jeszcze przez dwa lata stara się zabezpieczać cerkiew samodzielnie, w końcu zginął tragicznie (podczas podróży do Pakistanu) i idei nie zrealizował.
 
Cerkiew jednak odbudowali na przełomie XX i XXI stulecia ci, którym jego idea zapadła głęboko w serca. Przewodniczył im Zbigniew Kaszuba.
 
Fot. Cerkiew w Łopience / Henryk Wnętrze cerkwi w Łopience. Fot. Remik1977/Wikimedia/domena publiczna

Odpust w październiku

W 2000 roku wrócono też do tradycji Łopienki sprzed kilkudziesięciu lat – odpustu, który przed akcją Wisła odbywał się tu co roku w pierwszą niedzielę października. Dziś w tym czasie odprawiane jest tu nabożeństwo ekumeniczne przedstawicieli kościoła rzymskokatolickiego i wschodniego. Ne tę uroczystość każdorazowo przybywają okoliczni duchowni, przewodnicy PTTK z grupami, harcerze, rzesze turystów indywidualnych oraz mieszkańcy z okolicznych wiosek.
 
W dolinie wsi znajduje się także Studencka Baza Namiotowa „Łopienka”.
Reklama
 
xxx
 
Łopienka (w latach 1977–1981 Owczary) założona została w XVI wieku (około 1543 r.) przez rodzinę Balów. Wieś prawa wołoskiego w latach 1551-1600, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego. Po śmierci Mateusza III Bala w 1595 r. czterej synowie podzielili się majątkiem po ojcu. W 1598 r. Piotr II Bal otrzymał Łopienkę i inne miejscowości. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Łopience byli Tadeusz Strzelecki, Honorata Męcińska i Ławrowscy. Łopienka stała się ośrodkiem górnictwa naftowego. Jeszcze przed 1884 rokiem istniała tu  rafineria, która obsługiwała m.in. kopalnie ropy znajdujące się w Studennem, Terce, Rajskiem, Polance (za: Wikipedia).
 
Podczas pisania artykułu korzystałam z książki Krzysztofa Potaczały „Bieszczady w PRL–u”, Wydawnictwo BOSZ, Olszanica 2018.
.

POLECANE

Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2022-12-07 17:18
WIG Informujemy, iż w związku ze zmianami zasad dystrybucji danych GPW wprowadzonymi 1 stycznia 2018 r. notowania dostępne są bezpośrednio na stronie money.pl
WIG20
mWIG40
sWIG80
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2022-12-07
USD 4,4834 +0,10%
EUR 4,6968 -0,06%
CHF 4,7608 +0,29%
GBP 5,4380 -0,28%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1731,30 +0,00% [21:59]
 Ropa brent baryłka 64,38 +0,00% [21:58]
 Pallad uncja 2680,00 +0,00% [21:57]
 Platyna uncja 1191,10 +0,00% [21:59]
 Srebro uncja 25,11 +0,00% [21:59]
Wspierane przez Money.pl
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.