Dziękuję za wizytę na Podkarpaciu. Cieszę się, że nasz region zrobił na Państwu tak dobre wrażenie. U nas w samorządzie nie funkcjonuje stwierdzenie, że „czegoś się nie da”. Oczywiście czasem wymaga to więcej pracy, czasem mniej, ale konsekwentnie pokazujemy, że przy dobrej współpracy i skutecznym wykorzystaniu środków europejskich można zrealizować nawet najbardziej ambitne przedsięwzięcia – powiedziała Małgorzata Jarosińska-Jedynak, członek zarządu.
Podczas otwarcia spotkania starosta łańcucki Adam Krzysztoń Starosta podkreślił znaczenie bezpośrednich spotkań oraz dialogu między samorządami jako fundamentu rozwoju regionu. Następnie uczestnicy obejrzeli materiał filmowy prezentujący potencjał i atrakcje powiatu łańcuckiego oraz zapoznali się z najważniejszymi inwestycjami zrealizowanymi na jego terenie przy wsparciu środków zewnętrznych.
W trakcie wizyty w powiecie łańcuckim głos zabrał Grzegorz Puda, przewodniczący Podkomisji do spraw wykorzystania środków unijnych, który podzielił się swoimi wrażeniami po zapoznaniu się z potencjałem i efektami realizowanych tu inwestycji. Zwrócił uwagę na dynamiczny rozwój regionu, podkreślając, że obserwowane zmiany czynią powiat łańcucki miejscem wyjątkowo atrakcyjnym do życia i rozwoju.
Jak zaznaczył, skala i jakość zrealizowanych przedsięwzięć robią duże wrażenie i stanowią przykład skutecznego wykorzystania dostępnych środków, w tym funduszy unijnych. Podkreślił również, że odwiedzane przestrzenie są nie tylko estetyczne i funkcjonalne, ale przede wszystkim dostępne dla mieszkańców, co jak zaznaczył zasługuje na szczególne uznanie.
Na zakończenie wyraził uznanie dla współpracy samorządów różnych szczebli, wskazując na dobrą koordynację działań oraz znaczenie dalszego partnerstwa w realizacji kolejnych przedsięwzięć rozwojowych w regionie.
Dyrektor Departamentu Programów Regionalnych Piotr Zygadło przedstawił stan wdrażania funduszy UE w Polsce. Wskazał, że perspektywa 2021–2027 jest już w zaawansowanej fazie realizacji, a Podkarpacie należy do regionów o wysokiej skuteczności wdrażania.
Podkreślił również wyniki przeglądu śródokresowego, w ramach którego część środków przesunięto na nowe priorytety, takie jak bezpieczeństwo, infrastruktura wodna czy odporność na zagrożenia. Odniósł się także do przyszłej perspektywy UE 2028–2034, wskazując na większą elastyczność programów i utrzymanie wysokiego poziomu decentralizacji.
W trakcie posiedzenia głos zabrała członek Zarządu Województwa Podkarpackiego Małgorzata Jarosińska-Jedynak, która podkreśliła skalę programu regionalnego „Fundusze Europejskie dla Podkarpacia” oraz jego finansowania i znaczenia dla rozwoju regionu.
Program regionalny Fundusze Europejskie dla Podkarpacia to blisko 9,5 mld zł, z czego 6,92 mld zł pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a 2,6 mld zł z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
W swojej wypowiedzi Małgorzata Jarosińska-Jedynak szczegółowo omówiła również efekty wdrażania programu oraz jego wyniki finansowe i kontraktacyjne.
Na początku wdrażania programu postawiliśmy przede wszystkim na kontraktację. Chcieliśmy jak najszybciej podpisać jak największą liczbę umów, aby następnie sprawnie wypłacać środki beneficjentom. Ta strategia przyniosła efekty. Program ,,Fundusze Europejskie dla Podkarpacia” znajduje się już na zaawansowanym etapie realizacji. Ogłosiliśmy nabory obejmujące około 87 proc. alokacji programu. Przeprowadzono 155 naborów, podpisano 1419 umów, a wartość złożonych wniosków przekracza już 12 mld zł, podczas gdy budżet programu wynosi niespełna 10 mld zł. To pokazuje ogromne zainteresowanie funduszami europejskimi i gotowość beneficjentów do realizacji kolejnych inwestycji. Dziś jesteśmy liderem w zakresie wydatkowania środków oraz ich certyfikacji wobec Komisji Europejskiej. To właśnie poziom płatności i certyfikacji, a nie sama kontraktacja, jest obecnie najważniejszym wskaźnikiem skuteczności wdrażania programu. Dzięki temu mamy dużą przewagę w realizacji zasady n+3, która ma kluczowe znaczenie dla zachowania środków unijnych. Niewydatkowanie odpowiedniej części alokacji w określonym terminie oznacza bowiem bezpowrotną utratę funduszy – podkreśliła.
W trakcie spotkania marszałek zwróciła uwagę na znaczenie regionalnych inteligentnych specjalizacji jako kluczowego narzędzia budowania przewag rozwojowych województwa podkarpackiego. Jak podkreśliła, to właśnie one stanowią dziś podstawę świadomej polityki gospodarczej regionu, a nie jedynie dokument strategiczny. Wskazała, że Podkarpacie od lat rozwija inteligentną specjalizację lotnictwo i kosmonautyka, która stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych ekosystemów przemysłowo-naukowych w kraju. Zaznaczyła jednocześnie, że obszar ten dynamicznie się zmienia i ewoluuje w kierunku nowoczesnych technologii, w tym systemów bezzałogowych i rozwiązań dual-use, które coraz silniej wpisują się w globalne trendy gospodarki przyszłości.
Istotnym wątkiem wypowiedzi był również temat Doliny Dronowej, którą Jarosińska-Jedynak wskazała jako naturalną konsekwencję rozwoju inteligentnej specjalizacji regionu. Podkreśliła, że nie jest to pojedyncza inwestycja infrastrukturalna, lecz kompleksowy ekosystem obejmujący działalność badawczo-rozwojową, certyfikacyjną oraz wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw. Jak zaznaczyła, projekt ma również silny komponent edukacyjny, który pozwoli budować kompetencje wśród młodego pokolenia już na etapie szkolnym. W jej ocenie Dolina Dronowa stanowi przykład spójnego wykorzystania potencjału Podkarpacia i jego konsekwentnego przekształcania w jeden z europejskich ośrodków technologii lotniczych i bezzałogowych.
Na zakończenie swojego wystąpienia członek zarządu województwa odniosła się do przyszłości polityki spójności oraz konieczności dalszej współpracy i dialogu na poziomie krajowym i europejskim.
Po 2027 roku system wdrażania funduszy europejskich zmieni się zasadniczo. Odchodzimy od modelu funkcjonującego od 2004 roku. Planowane rozwiązania prowadzą do znacznie większej centralizacji środków i ograniczenia roli regionów. Tymczasem to właśnie decentralizacja pokazała swoją skuteczność. Samorządy województw najlepiej znają potrzeby swoich mieszkańców i potrafią efektywnie inwestować środki europejskie. Dlatego potrzebujemy prostszych zasad oraz odpowiednich instrumentów finansowania projektów strategicznych, które pozwolą dalej rozwijać regiony w sposób zrównoważony i dopasowany do ich specyfiki.
Poseł Anna Kwiecień podkreśliła znaczenie Łańcuta i Podkarpacia jako regionu o wyjątkowym znaczeniu historycznym i społecznym. Wskazała na zaangażowanie lokalnych władz i pozytywną ocenę wykorzystania funduszy unijnych, jednocześnie zwracając uwagę na ryzyka związane z przyszłym finansowaniem inwestycji w ramach UE.
Słowa podziękowań dla samorządowców skierował również członek podkomisji, poseł Jacek Niedźwiedzki.
Przewodniczący Podkomisji Grzegorz Puda podkreślił również znaczenie utrzymania Programu Polska Wschodnia, który wcześniej był zagrożony wygaszeniem. Zaznaczył, że program powinien mieć charakter strategiczny i obejmować cały makroregion, a nie jedynie wybrane obszary przygraniczne.
Zapowiedział również przygotowanie dezyderatu Podkomisji w sprawie przyszłości programu oraz zwrócił uwagę na rosnące tendencje centralizacyjne w zarządzaniu funduszami UE, które jego zdaniem mogą ograniczyć skuteczność ich wykorzystania.
Poseł na Sejm RP Piotr Polak odniósł się do przyszłości finansowania polityk unijnych, szczególnie w obszarze rolnictwa. Zwrócił uwagę na konieczność zdecydowanej postawy Polski w negocjacjach budżetowych UE na lata 2028–2034 oraz podkreślił znaczenie ochrony interesów rolników i mieszkańców wsi.
Były eurodeputowany Tadeusz Zwiefka w swojej wypowiedzi podkreślił przede wszystkim skuteczność Polski w pozyskiwaniu i wykorzystywaniu środków unijnych – zarówno jeszcze w okresie przedakcesyjnym, jak i po wejściu do Unii Europejskiej w 2004 roku, kiedy Polska stała się jednym z liderów w absorpcji funduszy.
Zwrócił uwagę, że budżet Unii Europejskiej nie jest tworzony z „drukowanych pieniędzy”, lecz ze składek państw członkowskich, a jego konstrukcja jest wynikiem trudnych, wieloetapowych negocjacji między Komisją Europejską, Radą UE i Parlamentem Europejskim.
Podkreślił również, że interesy państw członkowskich są zróżnicowane – inne mają kraje będące płatnikami netto, takie jak Niemcy, Francja czy Holandia, inne państwa Europy Południowej, a jeszcze inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej. W tym kontekście Polska pozostaje beneficjentem netto, otrzymując więcej środków niż wpłaca do budżetu UE.
Na zakończenie Poseł Kazimierz Gołojuch dziękował członkom Podkomisji za wizytę w regionie oraz władzom samorządowym za przygotowanie spotkania. Podkreślał znaczenie merytorycznej dyskusji oraz zwracał uwagę na trudną sytuację w ochronie zdrowia i potrzebę dalszych działań systemowych.
W ramach trzydniowego programu Podkomisja wizytowała szereg inwestycji zrealizowanych przy wsparciu funduszy Unii Europejskiej.
W trakcie wizytacji w regionie podkarpackim Podkomisja odwiedziła:
• Bazylikę i klasztor oo. Bernardynów w Leżajsku,
• Kompleks Wodno–Rekreacyjny w Gniewczynie Łańcuckiej,
• Strzelnicę Sportową w Głogowcu,
• Strażnicę kolejową „Tryńcza” w Chodaczowie wraz z zabytkowym mostem,
• Wieżę widokową w Ujściu Wisłoka do Sanu w Głogowcu,
• Muzeum Zamek w Łańcucie,
• Pałac myśliwski w Julinie.
Wizyty uzupełniały spotkania z przedstawicielami samorządów w Tryńczy, a także prezentacje dotyczące realizacji inwestycji współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej.
