Drewniane domy, wille, zagrody i obiekty gospodarcze przez stulecia kształtowały krajobraz Małopolski. Są świadectwem kunsztu dawnych budowniczych, lokalnych tradycji, ale także historii ludzi, którzy w nich mieszkali i tworzyli. Dziś ten wyjątkowy zasób szybko znika z polskiego krajobrazu kulturowego. Zwrócenie uwagi na jego wartość oraz pokazanie, w jaki sposób można o niego właściwie dbać, jest jednym z głównych celów Dni Architektury Drewnianej 2026.
Wydarzenie organizowane jest w ramach działalności Pracowni Terenowej – Centrum Architektury Drewnianej Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Zakopanem. Do udziału zaproszeni zostali zarówno właściciele i użytkownicy drewnianych obiektów, jak i instytucje kultury oraz samorządy. Program skierowany jest jednak do wszystkich miłośników historii, architektury i dziedzictwa Małopolski.
Dni Architektury Drewnianej rozpoczną się 23 sierpnia w Osadzie Młyńskiej w Roztoce-Brzezinach. Uczestnicy poznają historię zabytkowej osady i zobaczą pokazowe uruchomienie młyna. Będzie można przekonać się, jak mielono ziarno na żarnach mechanicznych i ręcznych, a także wziąć udział w warsztatach kulinarnych.
W programie znalazły się wypiekane na miejscu proziaki oraz przygotowanie tradycyjnej potrawy z mąki – „misanki” – na piecu opalanym drewnem w domu młynarza. Nie zabraknie degustacji oraz opowieści o codziennym życiu dawnej osady.
Szczególnie bogaty program przygotowano na sobotę 29 sierpnia w Zakopanem. Tego dnia uczestnicy będą mogli zobaczyć wyjątkowe przykłady architektury drewnianej i poznać historie ludzi, którzy przez dziesięciolecia tworzyli kulturalny i artystyczny fenomen miasta pod Tatrami.
W godz. 10.00–14.00 swoje drzwi otworzą m.in. Willa Czerwony Dwór, Willa Jadwiniówka, Willa Ornak, Willa Obrochtówka, Willa Cicha i Maliniakówka – Galeria Antoniego Kenara. Po południu, w godz. 14.00–18.00, będzie można odwiedzić m.in. Willę Wichura, Willę Koszysta, Dom pod Jedlami, Dom Doktora, Willę Grabówka III oraz Willę Elżbiecina.
Każdy z tych budynków opowiada inną historię. Są wśród nich domy artystów, architektów, naukowców i osób szczególnie zasłużonych dla polskiej historii i kultury. Dni Architektury Drewnianej pozwolą więc spojrzeć na nie nie tylko jako na zabytki, lecz także miejsca związane z konkretnymi ludźmi i wydarzeniami.
Do programu włączają się również filie Muzeum Tatrzańskiego. Bezpłatnie, na hasło „Dni Architektury Drewnianej”, będzie można odwiedzić m.in. Galerię Sztuki w Willi Oksza, Muzeum Stylu Zakopiańskiego w Willi Koliba, Chałupę Gąsieniców Sobczaków, Zagrodę Korkoszów w Czarnej Górze, Zagrodę Sołtysów w Jurgowie oraz Dwór w Łopusznej.
Dni Architektury Drewnianej mają nie tylko zachęcać do zwiedzania zabytków. Ważną częścią wydarzenia będzie praktyczna wiedza dotycząca ich ochrony.
29 sierpnia w godz. 12.00–16.00 w ogrodzie Willi Koliba odbędą się pokazy metod konserwacji drewnianych elewacji. Specjaliści zaprezentują różne techniki oczyszczania drewna – od metod ręcznych, przez czyszczenie mikrościerne i suchym lodem, po wykorzystanie lasera.
Pokazane zostaną także sposoby zabezpieczania drewna, w tym impregnacja gorącym olejem lnianym oraz zastosowanie dziegciu brzozowego. Zaplanowano również prezentację olejów i farb lnianych oraz smoły drzewnej stosowanych przy konserwacji drewnianych domów. Właściciele takich obiektów będą mogli skorzystać z konsultacji ze specjalistami.
W programie znalazł się także spacer architektoniczny „Od chałupy góralskiej do willi zakopiańskiej”, prowadzący od Chałupy Gąsieniców Sobczaków przez ulicę Kościeliską do Willi Koliba. Zainteresowanie wydarzeniem okazało się tak duże, że wszystkie miejsca zostały już zarezerwowane.
Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem jest Instytucją Kultury Województwa Małopolskiego.
Finał tegorocznych Dni Architektury Drewnianej odbędzie się 30 sierpnia w Rabce-Zdroju.
Od godz. 9.00 do 17.00 bezpłatnie będzie można odwiedzić Muzeum im. Władysława Orkana, a o godz. 10.00 i 12.00 zaplanowano oprowadzania.
O godz. 13.00 rozpocznie się natomiast trzygodzinny spacer „Od pensjonatu do willi – architektura drewniana Rabki-Zdroju”. Jego trasa poprowadzi przez charakterystyczne drewniane obiekty uzdrowiska, m.in. wille Antonina, Liliana, Pod Aniołem, Warszawa i Józef, aż do Muzeum im. Władysława Orkana i Organistówki.
Na zakończenie, w godz. 15.00–18.00, w Organistówce odbędzie się podwieczorek połączony ze zwiedzaniem obiektu i otwartymi warsztatami garncarskimi. Uczestnicy – zarówno dzieci, jak i dorośli – będą mogli spróbować swoich sił w toczeniu na kole garncarskim.
Dni Architektury Drewnianej mają zwrócić uwagę na szczególną wartość drewnianego budownictwa oraz potrzebę jego ochrony. To dziedzictwo, które w Małopolsce przybiera wyjątkowo różnorodne formy – od wiejskich chałup i zagród, przez obiekty gospodarcze, po reprezentacyjne wille i budynki związane z rozwojem miejscowości uzdrowiskowych.
Dni Architektury Drewnianej 2026 objęte zostały patronatem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Patronami medialnymi wydarzenia są Polskie Radio oraz TVP3.
Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny.
