PARYŻ, Francja – Światowi przywódcy i najwyżsi rangą wojskowi zjechali się we wtorek do stolicy Francji, pełni narastających wątpliwości, czy popierany przez Zachód plan pokojowy dla Ukrainy może wyjść poza polityczną symbolikę i narzucić Moskwie realne koszty – lub czy nie grozi mu stanie się kolejnym ćwiczeniem dyplomatycznym przyćmionym przez wydarzenia na polu bitwy.
Spotkanie, zwołane pod hasłem „Koalicji chętnych”, odbywa się w czasie, gdy rosyjskie rakiety nadal atakują ukraińskie miasta, a analitycy ostrzegają, że jakiekolwiek porozumienie pozbawione mechanizmów egzekwowania prawdopodobnie nie odstraszy Kremla.
Centralne pytanie wisi nad Paryżem: czy jedność Zachodu może przełożyć się na konsekwencje, których Rosja się obawia?
Ukraińscy urzędnicy twierdzą, że omawiane ramy są gotowe w „90 procentach”. Jednak te ostatnie 10 procent – gwarancje bezpieczeństwa, poparcie USA i jasne kary za naruszenia ze strony Rosji – może ostatecznie zadecydować o tym, czy plan przetrwa zetknięcie z rzeczywistością.
„W tym tygodniu będziemy współpracować z naszymi europejskimi i amerykańskimi partnerami, aby zapewnić Ukrainie potrzebną pomoc” – powiedział w poniedziałek prezydent Wołodymyr Zełenski.
Jego uwagi zapadły w czasie, gdy doradcy z 15 krajów – w tym Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii, a także przedstawiciele NATO i UE – kontynuowali rozmowy przygotowawcze rozpoczęte w Kijowie w ostatni weekend.
Dla europejskich dyplomatów zmienną, którą najpilniej śledzą, jest wznowiona – choć niekonwencjonalna – obecność Stanów Zjednoczonych.
Specjalny wysłannik USA Steve Witkoff i zięć prezydenta Donalda Trumpa Jared Kushner uczestniczą w spotkaniu w Paryżu. Sekretarz stanu Marco Rubio nie będzie obecny; urzędnicy amerykańscy powołali się na „oczywiste powody” związane z kryzysem w Wenezueli.
Przedstawiciele władz francuskich przedstawiają ten moment jako dyplomatyczną operację ratunkową, która w końcu przyniosła owoce.
„Nigdy nie pogodziliśmy się z tym, że Stany Zjednoczone porzucą Ukrainę” – powiedział w poniedziałek reporterom wysoki rangą urzędnik Pałacu Elizejskiego, dodając: „Udało nam się przeprowadzić ponowne zbliżenie między Ukrainą, Europą i Ameryką”.
Prywatnie jednak zachodni urzędnicy są bardziej ostrożni. „Chodzi o to, aby sprawdzić, czy wysłannicy Trumpa są gotowi przekształcić sygnały polityczne w wiążące zobowiązania” – powiedział jeden z wysokich rangą dyplomatów w wywiadzie dla „Kyiv Post” w Paryżu. „Wszyscy rozumieją, że wiarygodność jest tu walutą”.
Ten sceptycyzm jest szczególnie silny wśród osób odpowiedzialnych za projektowanie architektury bezpieczeństwa.
„Amerykanie mówią o porozumieniu, ale my mówimy o środku odstraszającym” – powiedział wysoki rangą urzędnik zachodni przed szczytem.
Według przedstawicieli władz francuskich przywódcy skupią się na ściśle określonym planie działania, którego celem jest przełożenie spójności politycznej na zobowiązania operacyjne.
Na szczycie listy: utrzymanie pomocy wojskowej dla Ukrainy i ustanowienie wiarygodnych mechanizmów monitorowania potencjalnego zawieszenia broni – milczące przyznanie, że poprzednie porozumienia załamały się z powodu słabego nadzoru i minimalnego egzekwowania.
Rozmowy wykraczają poza początkowy rozejm. Oczekuje się, że przywódcy poruszą kwestię ewentualnego rozmieszczenia powojennych wielonarodowych sił bezpieczeństwa, wcześniej uzgodnionych automatycznych reakcji na naruszenia ze strony Rosji oraz długoterminowej współpracy obronnej, mającej na celu silniejsze zakotwiczenie Ukrainy w zachodniej architekturze bezpieczeństwa.
W spotkaniu uczestniczy około 27 przywódców, a także Sekretarz Generalny NATO Mark Rutte i Naczelny Dowódca Sił Sojuszniczych NATO w Europie, generał Alexus Grynkewich. Obecna jest również przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, a Bruksela podkreśliła, że samo członkostwo w UE pozostaje „jedną, bardzo jasną gwarancją bezpieczeństwa” – niezależnie od ostatecznej decyzji koalicji.
Aby nadać sprawie pilny charakter, minister obrony Polski Władysław Kosiniak-Kamysz potwierdził zwołanie odrębnego, zamkniętego spotkania szefów sił zbrojnych w celu omówienia podstaw wojskowych wszelkich gwarancji omawianych w Paryżu.
Poza salami negocjacyjnymi analitycy ostrzegają, że nawet jednolite stanowisko Zachodu może nie zmienić strategii Moskwy.
Doug Klain z Razom, amerykańskiej organizacji wspierającej Ukrainę, powiedział dla Kyiv Post, że szczyt grozi rozwiązaniem kwestii proceduralnych, omijając przy tym kluczową kwestię egzekwowania prawa.
„Jeśli Europa i USA w pełni zgodzą się na wspólne ramy pokojowe – co będzie dalej?” – zapytał Klain.
„Rosjanie nie wykazali żadnego zainteresowania zaprzestaniem działań. Czy w końcu zobaczymy realne sankcje i nową pomoc wojskową? A może kolejne próby uprzejmego poproszenia Rosjan o zaprzestanie zabijania ludzi?” – zapytał.
Wysoki rangą urzędnik NATO, wypowiadający się anonimowo, był bardziej dosadny: „Struktura bez automatycznych konsekwencji nie jest planem pokojowym. Moskwa przetestuje ją pierwszego dnia”.
Jakiekolwiek poczucie dyplomatycznego impetu jest podważane przez wydarzenia na miejscu.
W wyniku nocnych nalotów rosyjskich w pobliżu Kijowa zginęły co najmniej dwie osoby, w tym jedna w prywatnym ośrodku medycznym, który stanął w płomieniach. Zmusiło to lekarzy do ewakuacji pacjentów w miarę rozwoju ataku.
Premier Julia Swyrydenko powiedziała, że lekarze byli zmuszeni przenosić rannych „pod ostrzałem”, podczas gdy władze regionalne poinformowały o dodatkowych ofiarach cywilnych i ewakuacjach w mroźnych warunkach.
„To atak terrorystyczny zaplanowany na potrzeby dyplomatyczne” – powiedział Jurij Bojeczko, dyrektor generalny organizacji Hope For Ukraine.
„Putin wykorzystuje momenty, gdy można odwrócić uwagę, i posługuje się cierpieniem ludności cywilnej jako dźwignią nacisku” – powiedział dziennikowi Kyiv Post.
Zachodni urzędnicy prywatnie się z tym zgadzają. „Przesłanie z Moskwy jest takie, że zwłoka kosztuje życie” – powiedział jeden z wysokich rangą urzędników UE. „Ten przekaz jest bardzo wyraźny w Paryżu”.
Dla Paryża szczyt jest próbą ponownego potwierdzenia europejskiego przywództwa i silniejszego związania Waszyngtonu ze wspólną strategią w obliczu rosnącej presji na osiągnięcie konkretnych rezultatów.
Dla Kijowa chodzi o przekształcenie współczucia w wykonalne gwarancje.
Dla Waszyngtonu jest to wczesny test tego, czy wysłannicy prezydenta Trumpa są gotowi wyjść poza puste słowa i podjąć konkretne zobowiązania.
Niezależnie od tego, czy rozmowy doprowadzą do przełomu, czy też będą jedynie tymczasowym porozumieniem, urzędnicy przyznają, że okno porozumienia się zamyka.
Jak ujął to jeden z wysokich rangą zachodnich urzędników: „Pokój nie jest blokowany przez brak idei – jest blokowany przez brak konsekwencji. Wkrótce dowiemy się, czy Zachód jest gotowy to zmienić”.
Na razie stolica Francji pozostaje miastem wielkich nadziei i niskich oczekiwań, gdzie szczegóły porozumienia pokojowego są ustalane w cieniu wojny, która nie chce podążać za ustalonym scenariuszem.
Więcej informacji na stronie: KYIVPOST.com
Czytaj także:
