We wtorek 27 października Izraelczycy pójdą do urn, w pierwszych wyborach krajowych od ataków Hamasu z 7 października 2023 roku. Rząd, który powstanie, może podjąć ważne decyzje dla Kijowa, który od lat zabiega o większą izraelską pomoc wojskową i teraz ma do zaoferowania w zamian coraz cenniejsze doświadczenie.
W kampanii dominują kwestie wewnętrzne. We wrześniowym sondażu Israel Democracy Institute 41% respondentów wskazało gospodarkę i koszty utrzymania jako dwa główne kryteria wyborcze, a 38% wskazało sprawy zagraniczne i bezpieczeństwo. Kwestie poboru do wojska oraz relacji między religią a państwem również zajmowały ważne miejsce.
Wojna Rosji z Ukrainą wkracza jednak do debaty, stawiając pytanie, które Izraelczycy rozumieją bezpośrednio: jak stawić czoła Iranowi i krajom, które mu pomagają.
Lider opozycji Jair Lapid jednoznacznie powiązał tę kwestię ze zwiększeniem pomocy dla Kijowa. Rząd premiera Beniamina Netanjahu również przyznał, że istnieją wspólne interesy, choć cieplejsze sformułowania nie określiły jeszcze granic współpracy wojskowej.
Skomplikowana historia
Gdy Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję, Izrael próbował pośredniczyć między Moskwą a Kijowem, jednocześnie utrzymując dobre stosunki z obiema stronami.
Ówczesny premier Naftali Bennett udał się do Moskwy w marcu 2022 roku , spotkał się z Władimirem Putinem i wielokrotnie rozmawiał z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim. Następnie udał się do Berlina, aby omówić działania dyplomatyczne z kanclerzem Niemiec Olafem Scholzem. Mediacje nie doprowadziły do ugody.
Izrael zapewnił pomoc humanitarną, w tym szpital polowy, jednocześnie odrzucając ukraińskie prośby o udostępnienie głównych izraelskich systemów uzbrojenia. Ostrożność Izraela wynikała między innymi z obecności wojskowej Rosji w Syrii i determinacji Izraela, by zachować możliwość atakowania tam celów powiązanych z Iranem.
Netanjahu zasygnalizował później, że może rozważyć pomoc wojskową. W wywiadzie dla CNN z lutego 2023 roku powiedział, że „zdecydowanie rozważa” taką możliwość. To oświadczenie nie było jednak zobowiązaniem do dostarczenia konkretnej broni.
Od tego czasu sytuacja w regionie uległa drastycznej zmianie. Ataki Hamasu, późniejsze walki z Hezbollahem, bezpośredni konflikt z Iranem i upadek rządu Baszara al-Assada w Syrii zmieniły kalkulacje bezpieczeństwa leżące u podstaw izraelskiego podejścia do Moskwy.
Iran zbliża oba kraje
Izrael i Ukraina mają wspólnego wroga: Teheran.
Iran wspierał Hamas i Hezbollah, dostarczając Rosji drony szturmowe Shahed i technologię ich produkcji. Ukraina zgromadziła w związku z tym wieloletnie doświadczenie w wykrywaniu i przechwytywaniu broni, która zagraża również Izraelowi.
W marcu 2026 roku źródło w biurze Zełenskiego poinformowało, że Ukraina jest gotowa podzielić się z Izraelem doświadczeniem operacyjnym i krajowymi dronami . Kijów spodziewał się w zamian większej pomocy wojskowej, w tym wsparcia w zakresie obrony powietrznej.
Potencjalna wymiana zmienia relacje. Ukraina zabiega o wsparcie ze strony Izraela, oferując jednocześnie wiedzę zdobytą w toku codziennej walki z bronią irańską.
Netanjahu potwierdził tę płaszczyznę porozumienia w liście z sierpnia z okazji Dnia Niepodległości Ukrainy, opisując Iran jako zagrożenie dla obu krajów. Minister spraw zagranicznych Gideon Saar również wyraził zainteresowanie pogłębieniem współpracy z Ukrainą po rozmowie z ministrem spraw zagranicznych Andrijem Sybihą w lipcu.
Co politycy mówią o Ukrainie
Lapid złożył jedno z najjaśniejszych oświadczeń na temat możliwych zmian polityki po wyborach.
W wywiadzie udzielonym rosyjskojęzycznemu dziennikowi Ulpan Politika we wrześniu, o którym donosi NAnews , obiecał:
„Jeśli wrócimy do władzy, zrobimy o wiele więcej, niż zrobiliśmy wtedy”.
Określił Rosję jako „sojusznika Iranu”, wiążąc bliższe więzi z Ukrainą z bezpieczeństwem Izraela. Lapid wskazał również na ukraińskie technologie, zwłaszcza te wykorzystywane przeciwko dronom, jako powód rozszerzenia współpracy wojskowej.
Nie podał konkretnych systemów uzbrojenia, ilości ani harmonogramu dostaw. Jego stanowisko wykracza jednak poza ogólne wyrażanie współczucia – proponuje on większą współpracę jako element polityki, którą jego obóz będzie realizował w rządzie.
Lapid bronił również ostrożności rządu, w którym służył w 2022 roku , argumentując, że jego decyzje odzwierciedlały ówczesne wymogi bezpieczeństwa Izraela. Obecnie argumentuje, że okoliczności się zmieniły, w tym relacje Rosji z Iranem i potencjał technologiczny Ukrainy.
Poparcie dla zacieśnienia relacji nie ogranicza się wyłącznie do przeciwników Netanjahu.
Amir Weitmann, członek Likudu i gorący zwolennik zwiększenia pomocy dla Kijowa, skrytykował podejście swojego rządu w wywiadzie udzielonym w marcu .
„Nie jestem zadowolony z zachowania rządu Izraela wobec Ukrainy” – powiedział.
Weitmann argumentował, że osłabienie Iranu przyniosłoby korzyści Ukrainie, szkodząc dostawcy rosyjskiego sprzętu wojennego. Jego stanowisko świadczy o poparciu Likudu dla silniejszego partnerstwa, choć nie jest to zobowiązanie rządowe ani deklaracja całej partii.
Tymczasem niedawne wystąpienie Netanjahu podkreśla wspólne zagrożenia i bliższe relacje. Różnica między Kijowem a uznaniem partnerstwa polega na tym, że Ukraina prosi o pomoc.
Cieplejsze relacje nie zatarły sporów
Mimo wspólnych interesów bezpieczeństwa, stosunki między oboma państwami wielokrotnie napotykały na spory.
Jednym z największych problemów były transporty zboża, które w kwietniu dotarły do Hajfy. Według Ukrainy zboże pochodziło z terytorium okupowanego przez Rosję.
Konfrontacja stała się publiczna i zacięta. Kijów domagał się podjęcia działań, podczas gdy izraelscy urzędnicy kwestionowali sposób rozpatrywania wniosków Ukrainy i towarzyszącą mu dokumentację. Saar oskarżył Kijów o prowadzenie „dyplomacji społecznej” – ukraińscy urzędnicy twierdzili, że już skorzystali z kanałów dyplomatycznych.
Izraelski importer ostatecznie odrzucił ładunek na pokładzie statku Panormitis . Decyzja ta uniemożliwiła rozładunek ładunku, ale nie rozwiązała szerszego sporu dotyczącego sposobu, w jaki Izrael powinien zareagować na handel z udziałem okupowanych terytoriów Ukrainy.
Dla Ukrainy problem miał charakter zarówno praktyczny, jak i polityczny: Rosja czerpała zyski z okupowanych terenów, podczas gdy Kijów walczył o zapewnienie sobie działań ze strony potencjalnego partnera.
Napięcia te pozostaną częścią dziedzictwa przyszłego rządu, obok dyskusji o dronach i obronie przeciwlotniczej.
Rosja również bierze udział w wyborach przez internet
Znaczenie Moskwy dla wyborów wykracza poza politykę Izraela wobec Ukrainy.
25 października Kanał 12 poinformował , że cywilna firma zajmująca się bezpieczeństwem cybernetycznym, współpracująca z Szin Bet, udaremniła rzekomą rosyjską operację mającą na celu zwiększenie wpływów, obejmującą około 80 fikcyjnych kont w mediach społecznościowych.
Według relacji „The Times of Israel”, Kanał 12 nie zidentyfikował firmy ani nie ujawnił źródła informacji. Szin Bet oddzielnie ogłosił usunięcie profili powiązanych z zagraniczną kampanią wpływów, nie wskazując publicznie w tym oświadczeniu na rosyjską atrybucję, o której informował Kanał 12.
W październikowej ocenie INSS zbadano również powiązaną z Rosją działalność Doppelganger wymierzoną w izraelską publiczność. Jej głównym zmartwieniem była erozja zaufania do instytucji, procesu wyborczego i innych grup społecznych, a nie dowody na to, że operacje te mogą przynieść zwycięstwo konkretnej partii.
Doświadczenia Ukrainy w badaniu rosyjskich operacji wpływu otwierają kolejny obszar współpracy. Wymiana informacji o sfabrykowanych historiach, podszywających się pod media i skoordynowanych relacjach nie wymagałaby takich samych decyzji politycznych, jak transfer wrażliwej broni.
Co będzie oglądać Kijów
Źródło w Jerozolimie podało w sierpniu, że mało prawdopodobne jest podjęcie ważnych decyzji dotyczących Ukrainy przed wyborami i utworzeniem nowego rządu.
Wtorkowe głosowanie określi skład Knesetu. Następnie rozpoczną się negocjacje koalicyjne, które mogą potrwać tygodnie. Politycy opowiadający się za bliższą współpracą będą musieli jeszcze uzyskać zgodę swoich partnerów rządzących.
Zwycięstwo opozycji nie oznaczałoby automatycznego dostarczenia izraelskiej broni Ukrainie. Kolejny rząd pod wodzą Netanjahu odziedziczyłby już trwające zbliżenie.
Jednak to konkretne decyzje będą miały znaczenie: czy dyskusje na temat obrony przed dronami doprowadzą do porozumień, czy pomoc zostanie rozszerzona i czy wsparcie Rosji dla Iranu zmieni ograniczenia, jakie Izrael nakłada na współpracę z Kijowem.
Oba kraje będą musiały przełożyć słowa na czyny.
Autor tekstu: Lesia Dubenko jest ukraińską politolog i analityczką. Absolwentka Uniwersytetu w Lund (magisterium w dziedzinie spraw europejskich), zajmuje się zagadnieniami związanymi ze sprawami międzynarodowymi, migracją i dezinformacją.
Więcej na stronie: https://www.kyivpost.com/
Czytaj także:
