Bez sprawnej łączności, stabilnych dostaw energii i wydolnego systemu ochrony zdrowia państwo nie jest w stanie skutecznie reagować na kryzysy – wskazywali uczestnicy debat, które odbyły się pierwszego dnia 5. edycji Forum Bezpieczeństwa w Łodzi. Eksperci podkreślali, że budowanie odporności wymaga dziś międzysektorowej współpracy, jasnych procedur, praktycznych ćwiczeń oraz włączenia biznesu w system bezpieczeństwa państwa.
Forum Bezpieczeństwa odbyło się 26 i 27 maja w Łodzi pod hasłem „Nowe ryzyka dla prawa i porządku publicznego”. Głównym tematem wydarzenia była odporność państwa wobec zagrożeń, które w ostatnich latach znacząco się nasiliły: cyberataków, działań dywersyjnych, dezinformacji oraz kryzysów społecznych i zdrowotnych.
„Ostatnie pięć-sześć lat istotnie zmieniło sposób myślenia o ryzykach. Pandemia, pełnoskalowa wojna za naszą wschodnią granicą, klęski żywiołowe, incydenty w cyberprzestrzeni oraz ataki na infrastrukturę sprawiły, że zmaterializowała się część scenariuszy opisywanych wcześniej na mapach ryzyka” – powiedział Witold Drożdż, członek zarządu ds. strategii i spraw korporacyjnych w Orange Polska oraz przewodniczący Rady Nadzorczej Polskich Elektrowni Jądrowych, otwierając dyskusję w panelu dotyczącym ryzyk infrastrukturalnych.
Magdalena Gaj, pełniąca przez ostatni rok funkcję prezesa zarządu Exatel, wskazała, że sieci telekomunikacyjne są jedną z najbardziej krytycznych infrastruktur państwa. Podkreśliła, że zmasowany cyberatak wycelowany w sieć telekomunikacyjną może wyrządzić państwu większe szkody niż konwencjonalne uderzenie w inny element infrastruktury.
Fundamentalne znaczenie energetyki podkreślał Michał Olszewski, członek zarządu ORLEN Termika, powołany niedawno do zarządu PEJ. Jego zdaniem odporność systemu energetycznego wymaga przede wszystkim budowania jego stabilności i elastyczności. Zwrócił też uwagę na znaczenie tempa przywracania dostaw energii w przypadku zagrożeń kinetycznych i cyfrowych. Odwołując się do doświadczeń blackoutu w Hiszpanii, wskazywał, że tempo odbudowy systemu zależy także od sprawnej łączności i infrastruktury cyfrowej.
Na współzależność sektorów łączności, energetyki i paliw zwracał uwagę Michał Domaradzki, dyrektor wykonawczy ds. kontroli i bezpieczeństwa w ORLEN. W jego ocenie nie ma sensu rozstrzygać, czy ważniejsza jest energia, paliwo czy łączność, ponieważ dysfunkcja jednego z tych obszarów bardzo szybko wpływa na pozostałe. Apelował też o zmianę sposobu myślenia o bezpieczeństwie infrastruktury krytycznej – z ochrony konkretnego obiektu czy fragmentu infrastruktury na bezpieczeństwo realizacji usługi. Jak wskazywał, obywatel nie powinien zastanawiać się, które elementy systemu muszą zadziałać, by usługa była dostępna.
„Nie istnieje bezpieczeństwo międzynarodowe bez bezpieczeństwa zdrowotnego. Nie ma zdolności bojowej bez zdolności do leczenia. Nie ma odporności państwa bez odporności systemu ochrony zdrowia” – stwierdziła ppłk dr n. o zdr. Anita Podlasin, zastępca komendanta Wojskowego Centrum Kształcenia Medycznego, podczas sesji dotyczącej ryzyk społecznych i zdrowotnych. Wskazywała, że doświadczenia wojny w Ukrainie pokazują konieczność przygotowania systemu ochrony zdrowia do działania w warunkach przeciążenia, niedoboru zasobów, zakłóceń logistycznych i zagrożenia kinetycznego.
O zagrożeniach związanych z narkotykami syntetycznymi mówił podinsp. Michał Aleksandrowicz, naczelnik Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Narkotykowej Centralnego Biura Śledczego Policji. Wskazywał, że grupy przestępcze szybko zmieniają modele działania, m.in. przez rozpraszanie produkcji i tworzenie większej liczby mniejszych laboratoriów. Zwracał też uwagę na problem ograniczonej kontroli prekursorów wykorzystywanych do produkcji narkotyków oraz na skażenie środowiska.
Dr Konrad Ciesiołkiewicz, szef Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego Uczelni Korczaka, mówił o ryzykach związanych z funkcjonowaniem młodych ludzi w środowisku cyfrowym i hybrydowym. Wskazywał na rolę algorytmów rekomendacyjnych, komunikatorów internetowych, platform społecznościowych i gier online w procesach manipulacji, radykalizacji oraz wciągania osób małoletnich w działania przestępcze.
W części dyskusyjnej sesji społeczno-zdrowotnej najczęściej powracały kwestie koordynacji, procedur, bezpieczeństwa lekowego oraz zaufania między administracją a biznesem. Łukasz Pietrzak, Główny Inspektor Farmaceutyczny, wskazywał na brak koordynacji i odpowiednich procedur. Barbara Misiewicz-Jagielak, dyrektor ds. relacji zewnętrznych Polpharma, mówiła o potrzebie jasnych oczekiwań wobec producentów leków. Aneta Grunwald-Fitas, dyrektor Departamentu Zdrowia MSWiA, podkreślała znaczenie wspólnych działań systemowych państwa. Arkadiusz Grądkowski, prezes POLMED, wskazywał natomiast na potrzebę dialogu i większego zaufania między administracją, regulatorami i przemysłem medycznym.
Wniosek z obu sesji był jasny: bezpieczeństwo nie jest już wyłącznie zadaniem wojska i służb. Wymaga jednoczesnego wzmacniania odporności infrastruktury krytycznej, systemu ochrony zdrowia i społeczeństwa oraz budowy zdolności do szybkiego odtwarzania podstawowych usług po wystąpieniu zagrożenia.
Organizatorami wydarzenia są Fundacja Forum Bezpieczeństwa, Stowarzyszenie Przeciwko Nadużyciom Gospodarczym AntiFraud oraz Międzynarodowy Instytut Społeczeństwa Obywatelskiego. Patronatami honorowymi przedsięwzięcie objęli: Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Cyfryzacji, Marszałek Województwa Łódzkiego Joanna Skrzydlewska, Prezydent Miasta Łodzi Hanna Zdanowska, Konfederacja Lewiatan oraz Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza. Partnerem technologicznym jest Orange Polska.
Więcej na temat programu i zaproszonych gości na stronie: www.forumbezpieczenstwa.pl
