Podczas dzisiejszej konferencji prasowej w urzędzie marszałkowskim zaprezentowano kompleksowy plan działań w obszarze kultury na 2026 rok, na który przeznaczono blisko 200 milionów złotych. Aż 57 milionów złotych z zaplanowanego budżetu trafi bezpośrednio na inwestycje w infrastrukturę kulturalną. W spotkaniu z mediami uczestniczyli Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl, Przewodnicząca Komisji Edukacji i Kultury Ewa Draus oraz Dyrektor Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Mateusz Werner. Obecni byli również Jakub Izdebski, Dyrektor Wojewódzkiego Domu Kultury oraz Łukasz Zagrobelny, Dyrektor Centrum Kulturalnego w Przemyślu.
„Na kulturę przeznaczymy w tym roku prawie 200 milionów złotych. Poprzez nowe formuły mecenatu i programy chcemy dotrzeć do wszystkich zakątków Podkarpacia i do jak największego grona twórców oraz osób odpowiedzialnych za rozwój kultury w naszym województwie. Chciałbym wspomnieć również o tak znaczących, realizowanych inwestycjach jak budowa nowej sceny Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, prace remontowe, konserwatorskie oraz przebudowę Pałacu Myśliwskiego w Julinie, a także środkach europejskich, które będą wykorzystane na inwestycje m.in. w Muzeum Podkarpackim w Krośnie oraz Arboretum w Bolestraszycach” – mówił marszałek Władysław Ortyl.
Przewodniczącą Komisji Edukacji, Kultury i Kultury Fizycznej Ewa Draus w swojej wypowiedzi zwróciła uwagę na rosnące zainteresowanie konkursami oraz coraz większe zaangażowanie mieszkańców w życie kulturalne województwa.
„Z każdym kolejnym rokiem dostrzegamy coraz większe zainteresowanie organizacji samorządowych naszymi konkursami. Cieszę się, że docieramy zarówno do małych, lokalnych stowarzyszeń, jak również większych organizacji, które prowadzą projekty multidyscyplinarne, łączące nasze podkarpackie tradycje, jak i nowoczesne technologie. Zauważamy również wzrost aktywności i zaangażowania mieszkańców w wydarzenia kulturalne i postępującą integrację międzypokoleniową” – dodała Ewa Draus.
Województwo przechodzi na skonsolidowany system wsparcia, który łączy otwarte konkursy ofert, nabory wniosków i programy współorganizacji w jeden mechanizm. Taka struktura ma nie tylko uporządkować zasady, ale przede wszystkim umożliwić beneficjentom planowanie działań w dłuższej perspektywie. Dyrektor Mateusz Werner wyjaśnił założenia nowej struktury.
„Nasz nowy model wsparcia porządkuje zasady i ułatwia dostęp do środków, dając organizatorom kultury poczucie stabilizacji i przewidywalności. Dzięki ścisłej współpracy z Wojewódzkim Domem Kultury w Rzeszowie czy Centrum Kulturalnym w Przemyślu, jesteśmy w stanie zapewnić profesjonalne wsparcie merytoryczne i dotrzeć z ofertą wysokiej jakości nawet do najdalszych zakątków regionu. Programy są tak zaprojektowane, by duże festiwale międzynarodowe oraz lokalne projekty edukacyjne wzajemnie się uzupełniały”
W ramach nowego modelu mecenatu nad kulturą, Samorząd Województwa Podkarpackiego wyodrębnił trzy główne programy dotacyjne, na które 14 stycznia bieżącego roku otwarto nabory. Łączna pula środków przeznaczona na te filary wynosi 1,1 mln zł, a ich celem jest zrównoważony rozwój zarówno dużych wydarzeń, jak i lokalnych inicjatyw edukacyjnych.
Wydarzenia kulturalne
Jest to największy z ogłoszonych programów, dysponujący budżetem w wysokości 500 tys. zł. Jego głównym zadaniem jest wspieranie inicjatyw, które budują silną markę regionu na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. Środki te są kierowane do organizatorów prestiżowych festiwali, wystaw oraz spektakli, a maksymalna kwota pojedynczej dotacji może wynieść do 40 tys. zł.
Edukacja kulturalna i artystyczna
Drugi filar, z budżetem 300 tys. zł, koncentruje się na bezpośrednim wsparciu mieszkańców i rozwijaniu ich kompetencji twórczych. Program ten finansuje działania o charakterze praktycznym i warsztatowym. Pieniądze mogą zostać przeznaczone na organizację plenerów, projektów edukacyjnych oraz prezentację dorobku twórczości amatorskiej, co pozwala na aktywizację osób uzdolnionych artystycznie w całym regionie.
Dziedzictwo kulturowe
Trzeci program, również dysponujący kwotą 300 tys. zł, stawia na popularyzację historii Podkarpacia. W tym przypadku samorząd kładzie nacisk na wykorzystanie nowoczesnych i angażujących form przekazu. Dofinansowanie mogą otrzymać m.in. rekonstrukcje historyczne, debaty eksperckie oraz spotkania ze świadkami historii. Co istotne, we wszystkich trzech konkursach premiowane są projekty, które w szczególny sposób chronią i promują niematerialne dziedzictwo kulturowe regionu.
Nabór ofert we wszystkich wymienionych programach potrwa do 6 lutego 2026 roku.
Uzupełnieniem bezpośrednich naborów województwa są dwa programy operatorskie realizowane przez regionalne instytucje kultury, które oferują elastyczne formy współpracy:
WspółKultura 2026 (Operator: Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie)
Dysponujący budżetem 550 tys. zł program skupia się na współorganizacji szerokiego spektrum wydarzeń społeczno-kulturalnych, takich jak koncerty, występy kabaretowe, pikniki czy obchody rocznic. Beneficjenci mogą liczyć na wsparcie w wysokości od 5 do 25 tys. zł. Drugi nabór, obejmujący wydarzenia planowane od sierpnia do grudnia 2026 roku, potrwa do 30 maja 2026 roku.
WspółTradycja 2026 (Operator: Centrum Kulturalne w Przemyślu)
To program o wartości 150 tys. zł, dedykowany transmisji międzypokoleniowej i promocji tradycyjnych form ekspresji. Wsparcie (do 30 tys. zł) kierowane jest m.in. do kapel, zespołów pieśni i tańca, chórów oraz orkiestr, pokrywając koszty obchodów jubileuszowych oraz wyjazdów na festiwale krajowe i zagraniczne. Nabór w tym przypadku ma charakter ciągły i rusza 16 lutego 2026 roku.
Szczególne miejsce w planach finansowych zajmuje również ratowanie zabytków. Na dotacje na prace konserwatorskie i budowlane przy obiektach wpisanych do rejestru przeznaczono 6,4 mln zł, co stanowi wzrost o 23% w stosunku do roku ubiegłego. W przypadku zabytków nieruchomych pojedyncze wsparcie może wynieść nawet 300 tys. zł.
Samorząd dba również o unikalne zjawiska, które wyróżniają Podkarpacie na tle kraju. Przykładem jest dedykowany konkurs „Kultura lasowiacka”, na który przeznaczono 160 tys. zł. W 2026 roku szczególną uwagę przywiązuje się także do rocznic historycznych. Zaplanowano specjalny nabór związany z 45. rocznicą podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich z budżetem 100 tys. zł.
