24 czerwca 2026 r. Muzeum Kresów w Lubaczowie stanie się areną wyjątkowego wydarzenia kulturalnego. W ramach I edycji Podkarpackich Dni Architektury mieszkańcy i turyści będą mieli okazję zanurzyć się w fascynującą historię drewnianego budownictwa ziemi lubaczowskiej, poznać tajniki tzw. stylu lubaczowskiego oraz uczestniczyć w premierowej prezentacji koncepcji nowego Parku Historyczno-Etnograficznego „Przygródek – Wspólnota Kultur”.
W połowie czerwca br. zainaugurowana została pierwsza edycja Podkarpackich Dni Architektury – ambitnego cyklu wydarzeń, którego celem jest promocja oraz popularyzacja bogatego i niezwykle zróżnicowanego dziedzictwa architektonicznego województwa podkarpackiego. Inicjatywa, realizowana przez Województwo Podkarpackie i koordynowana przez Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, wyrasta z przekonania, że architektura to nie tylko element krajobrazu – to opowieść o ludziach, kulturze i historii regionu.
Motywem przewodnim tegorocznej edycji jest architektura drewniana – jeden z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych elementów dziedzictwa kulturowego Podkarpacia. Przez stulecia to właśnie drewno stanowiło podstawowy materiał budowlany, nadając niepowtarzalny charakter krajobrazowi kulturowemu regionu i kształtując lokalną tożsamość architektoniczną.
Od czerwca do końca września uczestnicy cyklu będą mogli brać udział w spacerach tematycznych, wykładach, warsztatach oraz spotkaniach organizowanych w sześciu lokalizacjach: Lubaczowie, Kolbuszowej, Bolestraszycach, Trzcinicy, Sanoku oraz Bachowie. Program obejmuje szerokie spektrum zagadnień – od historii budownictwa drewnianego, przez tradycyjne techniki ciesielskie, po refleksję nad rolą drewna jako fundamentalnego tworzywa architektury regionu.
Za nami już pierwsze z zaplanowanych wydarzeń – spotkanie w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, podczas którego uczestnicy mieli okazję zapoznać się ze specyfiką zabudowy drewnianej Lasowiaków i Rzeszowiaków, a także obserwować pracę traka mechanicznego.
Kolejnym przystankiem na architektonicznej mapie Podkarpackich Dni Architektury jest Lubaczów. Wydarzenie, zorganizowane pod wymownym hasłem „Dziedzictwo zakorzenione w krajobrazie – architektura i pamięć”, odbędzie się w środę 24 czerwca 2026 r. i zostanie podzielone na dwie komplementarne części.
Pierwsza część dnia poświęcona będzie drewnianemu budownictwu mieszkalnemu ziemi lubaczowskiej oraz oficjalnemu rozpoczęciu budowy Parku Historyczno-Etnograficznego „Przygródek – Wspólnota Kultur”.
Godz. 11:00–13:00 | Czytelnia w Muzeum Kresów w Lubaczowie „Dom z drewna, czyli o stylu lubaczowskim w dawnym budownictwie mieszkalnym” – zajęcia edukacyjne
Na ziemi lubaczowskiej, mimo postępującego rozwoju murowanego budownictwa mieszkalnego, zachowało się do dziś wiele domów drewnianych, których metryka sięga końca XIX i pierwszej połowy XX wieku. Lubaczowscy cieśle zasłynęli z niezwykłego upodobania do bogatego wzornictwa architektonicznego, obejmującego w szczególności dekoracyjne szczyty elewacji frontowych, ganki oraz balustrady. Ten charakterystyczny zespół cech zdobniczych i konstrukcyjnych określany jest mianem stylu lubaczowskiego.
Podczas warsztatów uczestnicy – planowana grupa do 30 uczniów szkół podstawowych – zapoznają się z głównymi wyróżnikami tego stylu, poznają elementy dekoracyjne i konstrukcyjne tradycyjnej architektury drewnianej, a następnie wykonają własne papierowe modele przestrzenne budynków mieszkalnych i gospodarczych, tworząc miniaturową uliczkę małomiasteczkową. Gotowe modele każdy uczestnik będzie mógł zabrać ze sobą jako pamiątkę.
Godz. 13:00–14:00 | Świetlica wiejska z Opaki w „Przygródku” Prezentacja koncepcji powstania Parku Historyczno-Etnograficznego „Przygródek – Wspólnota Kultur” w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie.
Godz. 14:00–15:00 | Zespół Zamkowo-Parkowy w Lubaczowie Wycieczka wzdłuż placu budowy „Przygródka” – w zależności od etapu realizacji inwestycji uczestnicy będą mieli możliwość wejścia do poszczególnych obiektów oraz wysłuchania opowieści o elementach konstrukcyjnych i dekoracyjnych powstających budowli.
Wieczorna część programu przeniesie uczestników w świat malarstwa i rysunku Mariana Kopfa (1926–2019) – artysty, który na swoich płótnach z niezwykłą wrażliwością uwiecznił krajobraz Lubaczowa: jego najważniejsze zabytki, zabudowę mieszkalną i gospodarczą, a także samych mieszkańców miasta.
Start: Galeria Oficyna w Zespole Zamkowo-Parkowym w Lubaczowie
Wydarzenie rozpocznie się od oprowadzania kuratorskiego po wystawie zatytułowanej „Wszyscy przeciw wszystkim. Kopf nieznany. W stulecie urodzin artysty malarza Mariana Kopfa (1926–2019)”, po czym uczestnicy wyruszą na spacer ulicami Lubaczowa śladami Mariana Kopfa, podczas którego zwrócona zostanie uwaga zarówno na istniejącą, jak i nieistniejącą już zabudowę utrwaloną w dziełach artysty.
Data: środa, 24 czerwca 2026 r.
Miejsce: Muzeum Kresów w Lubaczowie / Zespół Zamkowo-Parkowy w Lubaczowie
Wstęp: bezpłatny
Na zajęcia edukacyjne (godz. 11:00–13:00) obowiązują wcześniejsze zapisy:
Podkarpackie Dni Architektury to zaproszenie do odkrywania regionu poprzez jego budowle, przestrzenie i miejsca, które od wieków współtworzą lokalną tożsamość. To okazja, by spojrzeć na architekturę jako żywą opowieść o ludziach, kulturze i historii Podkarpacia – opowieść, która wciąż się pisze.
Organizatorzy: Województwo Podkarpackie, Muzeum Kresów w Lubaczowie
Koordynacja: Departament Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie
