Reklama
Reklama

Choroba Hashimoto. Fakty i mity

A A A
Lek. Aneta Kołodziej-Kłęk, specjalista chorób wewnętrznych, nefrologii i endokrynologii z Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala Specjalistycznego im. Świętej Rodziny

Dodano: 05-01-2021

Lek. Aneta Kołodziej-Kłęk. Fot. Tadeusz Poźniak

Lek. Aneta Kołodziej-Kłęk. Fot. Tadeusz Poźniak

Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, uważana jest za jedną z chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Szacuje się, że aktualnie choruje na nią około 800 tys. Polaków (10 razy więcej kobiet niż mężczyzn). Przez ostatnie lata choroba Hashimoto została szeroko rozpropagowana w mediach przez zmagające się z nią piosenkarki, aktorki i prezenterki telewizyjne. Jest nazywana chorobą celebrytów, a cierpiące na nią młode kobiety określają się mianem Hashimotek. 

Wokół choroby Hashimoto narosło mnóstwo mitów. W świadomości pacjentów występuje jako problem zdecydowanie większy niż na to zasługuje. W rzeczywistości jest niegroźna dla życia, a objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy w konsekwencji zapalenia rozwinie się niedoczynność tarczycy. Hashimoto to przyczyna blisko 90 proc. przypadków niedoczynności tarczycy w naszym kraju. 
Reklama
 
Kluczową rolę w rozwoju Hashimoto odgrywają zaburzenia odpowiedzi immunologicznej. Nasz układ odpornościowy zaczyna błędnie produkować przeciwciała przeciwko białkom tarczycy: peroksydazie i tyreoglobulinie (aTPO i/lub aTg). Przeciwciała niszczą tarczycę w sposób podobny, jakby chciały zniszczyć obcy patogen. Na skutek tego tarczyca nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować i produkować odpowiedniej ilości hormonów. Jeżeli występują predyspozycje genetyczne i zadziała środowiskowy „czynnik spustowy”, choroba Hashimoto może rozwinąć się w każdym momencie życia. Do czynników aktywujących należą: stres emocjonalny, nadmiar jodu w diecie, niedobór selenu i witaminy D3, palenie papierosów, pestycydy, ołów, alkohol, ciąża, wirusy, bakterie. Gdy dojdzie do jawnej niedoczynności tarczycy, pojawia się senność, zmęczenie, zaparcia, tycie, sucha skóra, wypadanie włosów, obrzęki, zaburzenia miesiączkowania. Objawy te nie są charakterystyczne, można je przypisać wielu schorzeniom. Otyłość jest bezpośrednim skutkiem złego stylu życia, ale łatwiej tłumaczyć ją problemem z tarczycą niż brakiem konsekwencji w stosowaniu diety i aktywności fizycznej. Badania naukowe pokazują, że to właśnie nadwaga i otyłość wiążą się z większym ryzykiem występowania niedoczynności tarczycy (o 320 proc.) i choroby Hashimoto (o 190 proc.). 
 
Hashimotki często podają zaburzenia neuropsychiatryczne określane jako „mgła mózgowa”. Są to zaburzenia pamięci, trudności z koncentracją, sen nieprzynoszący odpoczynku, bóle i zawroty głowy, obniżony nastrój, nietolerancja wysiłku fizycznego, bóle mięśni. Wszystkie te objawy wchodzą w skład kryteriów Fukudy, stosowanych w diagnostyce zespołu przewlekłego zmęczenia. Jest to choroba (dawniej nazywana neurastenią) związana z zaburzeniem osi podwzgórze-przysadka mózgowa-nadnercza. Dotyczy głównie kobiet pomiędzy 30. a 45. r.ż., ambitnych, perfekcyjnych, stawiających sobie duże wymagania w związku z pełnionymi funkcjami i rolami społecznymi, czyli tej samej grupy pacjentów co Hashimoto. Kolejną uciążliwą przypadłością, błędnie składaną na karb Hashimoto, jest wypadanie włosów. Należy pamiętać, że oprócz niedoboru hormonów tarczycy, na kondycję włosów negatywnie wpływają: utajony niedobór żelaza, co najlepiej sprawdzić, badając stężenie ferrytyny we krwi (jej wartość powinna wynosić co najmniej 50 ug/l), niedobór witamin, nadmiar męskich hormonów i zanieczyszczenie powietrza. Naukowcy dowiedli, że wysokie stężenie toksyn i pyłów w atmosferze osłabia mieszki włosowe i skutkuje łysieniem. Przeciwciała aTPO i/lub aTg są obecne u prawie 12 proc. populacji ogólnej, natomiast choroba Hashimoto u około 2 proc. U pozostałych osób, mimo wysokich stężeń przeciwciał, w ciągu całego życia nie dojdzie do zapalenia tarczycy. 
Reklama
 
Błędem jest rozpoznawanie Hashimoto jedynie na podstawie obecności przeciwciał lub obrazu tarczycy w USG. Oprócz wysokiego miana aTPO i /lub aTg musi być spełnione co najmniej jedno kryterium kliniczne, tj. wole/atrofia tarczycy albo niedoczynność tarczycy subkliniczna lub jawna. 
 
Według aktualnej wiedzy medycznej choroba Hashimoto jest nieuleczalna, ale potrafimy skutecznie leczyć jej powikłanie, tj. niedoczynność tarczycy. Pacjenci bez zaburzeń hormonalnych oraz w niektórych przypadkach subklinicznej (niejawnej) niedoczynności tarczycy, nie wymagają zażywania leków. Jeżeli dojdzie do jawnej, trwałej niedoczynności tarczycy, chorzy muszą przyjmować hormon tarczycy zwany lewotyroksyną (LT4) już do końca życia. Dawkę dobową leku endokrynolog ustala indywidualnie, kierując się aktualnymi wartościami TSH i FT4 oraz objawami klinicznymi. Postępowanie terapeutyczne nie zależy od wysokości przeciwciał aTPO i/lub aTg. Badania naukowe nie wykazały korelacji pomiędzy ich stężeniem a ciężkością autoimmunologicznego zapalenia tarczycy. Jeżeli dawka lewotyroksyny zostanie prawidłowo dobrana, to choroba Hashimoto poza powikłaniami położniczymi praktycznie nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Bardzo rzadko dochodzi do transformacji zapalenia Hashimoto w chłoniaka. Należy o tym pamiętać i w razie szybkiego powiększania się wola lub pojawienia się guza tarczycy wykonać biopsję. 
 
Niezrozumienie istoty choroby Hashimoto powoduje, że chorzy odstawiają LT4 z obawy przed „uzależnieniem od leku” czy zasłyszaną tezą, że „zażywanie hormonów” jest szkodliwe. W rzeczywistości hormony tarczycy są niezbędne do życia i w przypadku, gdy tarczyca nie jest w stanie wyprodukować ich w odpowiedniej ilości, trzeba je przyjmować w tabletce. 
Reklama
 
Idealne wyrównanie niedoczynności tarczycy jest szczególnie ważne u kobiet planujących ciążę i ciężarnych. Hormony tarczycy są niezbędne dla prawidłowego rozwoju płodu, a przede wszystkim jego mózgu, połączeń nerwowych, odpowiadają za inteligencję dziecka. Jak wynika z obserwacji klinicznych, u kobiet z wysokimi stężeniami przeciwciał aTPO i/lub aTg istnieje zwiększone ryzyko poronienia i porodu przedwczesnego. Przyczyny tego nie zostały jednoznacznie poznane, ale najprawdopodobniej przeciwciała te posiadają receptory w macicy i uszkadzają w sposób bezpośredni łożysko. Wyniki badań wskazują, że 3-miesięczna kuracja selenem przed planowaną ciążą u niektórych kobiet pozwala obniżyć poziom aTPO i/lub aTg i zapobiegać powikłaniom położniczym. W innych przypadkach nie rekomenduje się farmakologicznej suplementacji selenem z uwagi na łatwość przedawkowania, co skutkuje selenozą, a długofalowo cukrzycą i chorobami sercowo-naczyniowymi. 
 
Niedoborom selenu najbezpieczniej zapobiegać spożywając pokarmy bogate w ten pierwiastek, tj.: żółtka, ryby, słonecznik, rośliny strączkowe, orzechy, grzyby. 
 
Po wprowadzonym w 1996 r. obowiązkowym jodowaniu soli kuchennej, Polska stała się obszarem o dobrej dostępności jodu w diecie. Mimo to w społeczeństwie pokutuje przekonanie, że w chorobach tarczycy należy przyjmować preparat jodu. Poza kobietami planującymi ciążę, ciężarnymi i karmiącymi piersią, nie zaleca się suplementacji jodem. Jego nadmiar jest niekorzystny, jeżeli chodzi o patogenezę choroby Hashimoto, a rekomendowane przez pseudonaukowców picie jodowych środków przeznaczonych do dezynfekcji, tj. płynu Lugola lub jodyny, może wiązać się z niebezpiecznymi konsekwencjami zdrowotnymi. 
Reklama
 
Kolejnym mitem jest zakaz spożywania warzyw krzyżowych (kapusta, kalafiory, brokuły, rzodkiew, jarmuż), które zawierają goitrogeny upośledzające wchłanianie jodu oraz warzyw psiankowatych (pomidory, papryka, ziemniak, bakłażan), zawierających glikoalkaloidy zaostrzające zapalenie autoimmunologiczne. Rośliny te mogą być szkodliwe, gdy stanowią podstawę diety (np. kapuściana). Jeżeli są składnikiem dobrze zbilansowanej, urozmaiconej diety, nie mają większego znaczenia dla przebiegu Hashimoto. Ponadto obróbka termiczna inaktywuje zawarte w nich substancje szkodliwe. 
 
Sporo obaw i kontrowersji wśród pacjentów z chorobami tarczycy budzi kwestia wyjazdów nad morze. W rzeczywistości z wakacyjnego pobytu nad Bałtykiem możemy odnieść jedynie korzyści. Odpoczynek łagodzi stres mający kluczowy wpływ na przebieg chorób autoimmunologicznych, a wdychany jod działa leczniczo na drogi oddechowe. Wchłanianie jodu przez płuca lub skórę jest znikome i nie ma żadnego wpływu na przebieg chorób tarczycy. Najczęstszym sloganem powtarzającym się w Internecie jest, że pacjent chorujący na Hashimoto powinien wykluczyć z diety gluten i laktozę. 
 
Hashimoto jest jedną z ok. 100 znanych chorób z autoagresji. Należą do nich m.in.: bielactwo, łysienie plackowate, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, niedoczynność kory nadnerczy, anemia z niedoboru witaminy B12, celiakia. Wszystkie te choroby mogą ze sobą współistnieć. Dieta bezglutenowa polega na eliminacji produktów z pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa. Stosowanie jej jest uzasadnione tylko w przypadku potwierdzenia celiakii, co zdarza się u ok. 9 proc. pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy. Hashimoto jest wskazaniem do badań przesiewowych w kierunku celiakii. Błędem jest stosowanie diety bezglutenowej bez wcześniejszej diagnostyki. Szacuje się, że na celiakię choruje 1 proc. populacji, natomiast u 5-7 proc. występuje nieceliakalna nadwrażliwość na gluten. Ewentualne korzyści z eliminacji glutenu na przebieg Hashimoto u chorych z nieceliakalną nadwrażliwością jest dopiero w trakcie badań. Udowodniono, że stosowanie restrykcyjnej diety bezglutenowej bez uzasadnienia niesie ze sobą o 13 proc. większe ryzyko otyłości i cukrzycy typu 2. Należy jednak rozróżnić dobre i złe (jedzenie śmieciowe) źródła glutenu. Wykluczenie z diety drożdżówek, ciastek, hamburgerów, pizzy i białego pieczywa na pewno spowoduje chudnięcie i poprawę samopoczucia.
Reklama
 
Nietolerancja laktozy występuje u co piątej dorosłej osoby. Nie istnieją dowody naukowe na to, aby choroba Hashimoto predysponowała do tego zaburzenia, a dieta bezlaktozowa w jakikolwiek sposób wpływała na jej przebieg. Jeżeli pacjent po zjedzeniu produktów mlecznych ma dolegliwości (wzdęcia, przelewania, biegunka) powinien spożywać produkty bez laktozy, w innych przypadkach nie ma to uzasadnienia. Jeśli chodzi o soję, to wiadomo, że upośledza wchłanianie lewotyroksyny. Nie ma potrzeby całkowitej rezygnacji z produktów sojowych, ale powinny być jedzone nie wcześniej niż 4 godziny po zażyciu LT4 i nie częściej niż 3 razy w tygodniu. 
 
Odpowiedni sposób zażywania lewotyroksyny ma ogromny wpływ na przyswajalność leku. Tabletkę należy przyjmować na czczo, popijać wodą i odczekać 40-60 minut do śniadania. Kawa, herbata, produkty bogate w błonnik, wapń i żelazo, leki na zgagę pogarszają wchłanianie LT4. Nie wolno spożywać ich wcześniej niż 2 godziny od zażycia leku. Ostatnio na polskim rynku pojawił się preparat lewotyroksyny w formie roztworu doustnego, który częściowo pozwala ominąć te ograniczenia. 
 
Nie ma obecnie żadnych dowodów naukowych, na podstawie, których można ułożyć dietę dedykowaną chorym na Hashimoto. Tzw. protokół autoimmunologiczny to szkodliwa dla zdrowia dieta niedoborowa. Najlepiej kierować się uniwersalnymi zaleceniami – Talerz (dawniej piramida) Zdrowego Żywienia 2020. Polegają one na wykluczeniu z diety cukru, soli, żywności wysoko przetworzonej, tłuszczów zwierzęcych, wybieraniu produktów z niskim indeksem glikemicznym, bogatych w błonnik, sezonowych warzyw i owoców, kiszonek poprawiających mikrobiom jelitowy, dobrych źródeł glutenu (mąka z pełnego przemiału), zadbaniu o sen, aktywność fizyczną, a w okresie jesienno-zimowym suplementowaniu witaminy D3. Ostrożnie należy podchodzić do cudownych ziół polecanych na forach dyskusyjnych. Ashwaganda, pokrzywa indyjska, bacopa, korzeń piwonii, rdest ptasi i wiele innych mają gwarantować poprawne funkcjonowanie tarczycy. Nie można negować dobrodziejstw ziołolecznictwa, ale trzeba pamiętać, że medycyna naturalna rzadko kiedy opiera się na rzetelnych faktach naukowych. 
Reklama
 
Kolejnym mitem jest, że choroba Hashimoto wiąże się z obniżeniem odporności. Mimo że jest związana z układem immunologicznym, nie zwiększa ryzyka infekcji bakteryjnych i wirusowych, w tym Covid-19, i jeżeli niedoczynność tarczycy jest prawidłowo wyrównana, nie powoduje cięższego przebiegu zakażenia. Pacjenci z Hashimoto nie mają też żadnych szczególnych przeciwwskazań do szczepień profilaktycznych np. przeciwko grypie. 
 
Choroba Hashimoto stała się „modna” i bywa niepotrzebnie demonizowana. Jej diagnoza niejednokrotnie budzi wśród pacjentów wiele emocji. Tym artykułem chciałam zweryfikować chociaż część informacji, na jakie można się natknąć przeglądając Internet. Przede wszystkim nie należy tracić zdrowego rozsądku, a odpowiedzi na pytania i wątpliwości szukać w gabinecie endokrynologa.
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.