Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Poznawanie przeszłości Rzeszowa. Z Ikonami Kultury

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 26-08-2022

Ilona Dusza-Rzeszowska na ul. Grunwaldzkiej w Rzeszowie. Fot. Tadeusz Poźniak

Ilona Dusza-Rzeszowska na ul. Grunwaldzkiej w Rzeszowie. Fot. Tadeusz Poźniak

Portrety 33 osób, które w ostatnich 400 latach odmieniły Rzeszów i nasze myślenie o tym mieście, udało się odmalować Ilonie Duszy-Rzeszowskiej w albumie „Ikony Kultury Rzeszowa”, który wydała Fundacja Rzeszowa. Ale nie tylko słowo i obraz mówią w tej książce - dzięki zamieszczonym kodom QR, jednym kliknięciem wchodzimy w świat multimediów, a tam już śpiewa młoda Wanda Siemaszkowa, na scenie podglądamy Mirę Kubasińską, a ze zdjęcia mówi do nas Tylman Gamerski. Ten sam, bez którego nie byłoby budynku klasztoru o.o. Bernardynów przy ulicy Sokoła w Rzeszowie.
 
Piękne, albumowe wydawnictwo ukazało się w języku polskim i angielskim, a opatrzone jest bogatą bibliografią, która może być zaproszeniem do dalszych poszukiwań w historii Rzeszowa. 
Reklama
 
- To limitowana seria, 400 egzemplarzy, które miały szansę się ukazać dzięki dofinansowaniu z budżetu Gminy Miasta Rzeszowa. Zabiegam, by książki w bliskiej przyszłości można było kupić w Rzeszowskich Piwnicach. W tej chwili dostępne są w rzeszowskich bibliotekach – mówi Ilona Dusza-Rzeszowska. I nie kryje, że tak jak ona jest dumna z bycia mieszkanką Rzeszowa, tak chciałby, aby rzeszowianie też poczuli tę dumę, bo w mieście nie brakuje inspirujących historii, miejsc i postaci.

33 Ikony Kultury z Rzeszowa

Na pierwotnej liście było ponad 100 nazwisk, o których warto byłoby przypomnieć w kontekście ikon Rzeszowa. Po konsultacjach z historykami, animatorami kultury, pasjonatami dziejów Rzeszowa i sondzie internetowej, autorka zdecydowała się na 33 biogramy, gdzie każda z opisanych postaci mogłaby być bohaterem opasłej biografii i w przypadku  niektórych osób tak też jest.
 
- Najtrudniej było na jednej stronie formatu A4 nakreślić postać i obdarzyć ją charakterem, osobowością – dodaje założycielka Fundacji Rzeszowskiej. – Jednocześnie wszystkie te osoby są niezwykle inspirujące i jako menadżer kultury mam nadzieję, że staną się motywacją do działań związanych z projektami kulturalnymi w naszym mieście. 
 
Wśród bohaterów „Ikon Kultury Rzeszowa” znaleźli się architekci, artyści, arystokraci, duchowni, czy muzealnicy. Wszyscy oni niekoniecznie urodzili się w Rzeszowie, czy spędzili tu całe życie, ale chodzili ulicami tego miasta i zostawili w jego historii wyjątkowy ślad.
Reklama
 
Niezwykłe jest wspomnienie o Tylmanie Gamerskim, jednym z najwybitniejszych architektów barokowej Polski, który w Rzeszowie zaprojektował wieże kościoła i budynek kolegium zespołu klasztornego Pijarów przy ul. 3 Maja, budynek klasztoru o.o. Bernardynów, fortyfikacje bastionowe Zamku Lubomirskich i pierwotne założenia Letniego Pałacu Lubomirskich.
 
- Jeżeli nie zadbamy o pamięć naszych przodków, to nasi potomkowie zapomną o nas – dodaje Ilona Dusza-Rzeszowska. – Dla mnie to ważne, bo świadomość własnych korzeni i dumy z miasta, gdzie się wychowałam, pojawiły się u mnie, gdy byłam już dorosłą kobietą. Przed laty wybierając studia we Wrocławiu, chciałam jak najszybciej opuścić Rzeszów, który wydawał mi się nieciekawy i nie dający szans na rozwój. Dopiero w stolicy Dolnego Śląska zrozumiałam, jak ważna jest tożsamość kulturowa, świadomość własnej historii i na nowo zakochałam się w Rzeszowie, bez pamięci.
 
Trochę jak Poldi Krause, młoda, wykształcona kobieta, która w Cesarstwie Austriackim jako panna prowadziła własne atelier fotograficzne, a swoją przedsiębiorczością i talentem tak oczarowała 12 lat starszego oficera armii austro-węgierskiej, Edwarda Janusza, że przekonał ją, by na stałe zamieszkała w Rzeszowie.
 
Leopoldyna dzielnie wspierała najsłynniejszego rzeszowskiego fotografa w prowadzeniu legendarnego zakładu fotograficznego, a po śmierci męża nadal dokumentowała Rzeszów, jego mieszkańców i okolice.
Reklama

Pamięć o Rzeszowskich Januszach

- Zmarła w 1934 roku. Została pochowana na Cmentarzu Pobitno w Rzeszowie. Pozostawiła po sobie zbiór fascynujących fotografii, kilka kamienic oraz wiarę w siłę wyemancypowanej kobiety – mówi autorka książki. – Wspaniała, bardzo ciekawa historia, podobnie jak niezwykły życiorys Wandy Siemaszkowej, pierwszej dyrektorki rzeszowskiego teatru, która samodzielnie wychowała  czwórkę dzieci, nigdy nie rezygnując z kariery scenicznej i społecznego oraz kulturalnego zaangażowania.
 
W albumie obok bardzo znanych w Rzeszowie nazwisk: Franciszek Kotula, Józef Szajna, Edward Janusz, Tadeusz Nalepa, Wojciech Kilar, czy Jerzy Grotowski, znaleźli się też: Elżbieta Helena z Lubomirskich Sieniawska, Zygmunt Czyż oraz Stanisław Jachowicz, autor najpopularniejszego bodaj wierszyka  dla dzieci: „Pan kotek był chory i leżał w łóżeczku, / I przyszedł pan doktor: Jak się masz koteczku! (…)
 
Powodów, by sięgnąć po tę książkę jest wiele – choćby dla wspomnień o Fredzie Zinnemannie, światowej klasy filmowcu urodzonym w Rzeszowie, reżyserze kultowego filmu „W samo południe” z 1952 r. uznanego za western wszechczasów, a który mawiał: „Jeśli ja nie będę dbał o siebie, to kto o mnie zadba? Jeśli zaś tylko o siebie dbam, to kimże jestem? A jeśli nie teraz, to kiedy?!

Ilona Dusza-Rzeszowska, Ikony Kultury Rzeszowa, Fundacja Rzeszowska, Rzeszów 2021
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.