Reklama
Reklama

Twierdza Przemyśl. Niejedna niespodzianka w Forcie Werner

A A A
Materiał Partnera

Dodano: 22-06-2022

Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak

Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak

GALERIA ZDJĘĆ
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
Spośród kilkudziesięciu fortów Twierdzy Przemyśl Fort XII Werner w Żurawicy jest jednym z najciekawszych. Kilkanaście lat temu kupił go Sławomir Golonka, przedsiębiorca i kolekcjoner zafascynowany historią i militariami. Wypełnił potężne mury eksponatami, które zbierał od lat, i udostępnił turystom. Ku uciesze tych najmłodszych na łąkę przy warowni wprowadził owce, kozy i daniele. Spokojnie spacerują niedaleko murów, które kiedyś były częścią wojennej szachownicy i gdzie sto lat temu trwały zażarte walki między wojskami bawarskimi i rosyjskimi.

Fort XII Werner z lotu ptaka przypomina wyspę w morzu czesanych wiatrem pól. Ogromna przestrzeń, a horyzont daleko. 150 lat temu fortecznych murów nie porastały drzewa jak dziś. Na wale artyleryjskim stały działa, a żołnierze c.k. armii mieli doskonałe miejsce do obserwacji, czy ze wschodu nie zbliża się wróg. To jeden z pierwszych fortów, jakie wybudowano po podpisaniu przez cesarza Franciszka Józefa dekretu o powstaniu Twierdzy Przemyśl, jednej z największych twierdz nowożytnych Europy, porównywanej do Verdun. Miasto, które miało strzec monarchii austro-węgierskiej przed rosyjskim atakiem, otoczono dwoma pierścieniami umocnień fortecznych. Zewnętrzy obwód liczył około 50 km i znajdował się w promieniu do 11 km od centrum miasta.
Reklama
 
Twierdza liczyła ok. 130 tys. żołnierzy. Oparła się pierwszemu atakowi Rosjan w 1914 roku, jednak podczas drugiego, trwającego długie miesiące oblężenia, poddała się. Przyczyną były braki żywności i demoralizacja żołnierzy, o czym pisze Bogdan Motyl, współautor przewodnika po „Wernerze” i dziś chętnie się dzieląc informacjami o warowni: - Fort XII wybudowano w latach 1882-86 według planu kpt. Antona Wernera, pierwszego komendanta twierdzy, w miejsce istniejącego tu wcześniej obozu warownego. Pierwotnie koszary wzniesiono z cegły, ale po wielkich manewrach okazało się, że mury nie wytrzymują ostrzału. Wtedy w forcie Werner cegły rozebrano i wybudowano betonowe koleby koszar. To beton lany. Wszystko robiono ręcznie, bez użycia maszyn. 

12 armat na wale

Werner był fortem artyleryjskim starszego typu. 12 armat ustawionych na podwyższonych lawetach znajdowało się na odkrytych stanowiskach na wale, w przeciwieństwie do fortów pancernych, gdzie wysuwane armaty kryły się pod kopułami ze stali. Ale też dzięki temu, kiedy umocnienia wysadzano, aby nie skorzystali z nich Rosjanie, 90 proc. murów fortu Werner ocalało. Po drugiej wojnie światowej niektóre forty wykorzystywano jako magazyny wytwórni win owocowych Pomona czy pieczarkarnię. Ale nie fort Werner. Od lat 50-tych aż do 2005 roku służył on jako magazyn amunicji i pocisków.
 
– Załapał się jeszcze do NATO – uśmiecha się Bogdan Motyl. -  W końcu jednak Agencja Mienia Wojskowego wystawiła go na sprzedaż i dzięki temu stał się prywatną własnością. W budyneczku administracyjnym fortu kiedyś mieściła się wartownia, dzisiaj jest kasa biletowa i zaplecze socjalne. Na parkowych terenach fortu można podziwiać daniele, kozy i owce. 
Reklama
 
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
 
To jedna z wielu atrakcji na ponad ośmiu hektarach, przynależących do fortu. Zwiedzanie zaczyna się od doskonale zachowanych koszar i budynku służącego m.in. do składowania amunicji – trzeba przez nie przejść, aby dotrzeć do wału artyleryjskiego oraz podziemnego korytarza prowadzącego niegdyś do kaponiery w fosie. Sama fosa z zabytkowym ceglanym murem, otoczona drzewami jest niezwykle malownicza. Można w niej usiąść na ławeczce albo wspiąć się na wał i wyobrazić sobie sytuację obrońców twierdzy. Pomogą w tym ekspozycje ustawione w pomieszczeniach koszar. W gablotach zgromadzono narzędzia służące tysiącom robotników zaangażowanych do budowy fortu, jak i odłamki z czasów, kiedy warownię zaciekle atakowano. Są wojskowe odznaczenia i małe polowe ołtarzyki, gwizdki sygnałowe, piękna kolekcja lornetek wojskowych, a także fajek.

Rekonstrukcje okopów

W dawnych żołnierskich salach, ustawiono rekonstrukcje okopów i polowego punktu dowodzenia, punktu sanitarnego z manekinem przedstawiającym rannego żołnierza. Właściciel fortu zgromadził także mnóstwo przedmiotów codziennego użytku z przełomu XIX i XX wieku, zabytkowy wóz strażacki, dorożkę, a  nawet unikalny XIX-wieczny sejf wiedeńskiej firmy F. Wertheim. Ekspozycję uzupełniają makiety i plansze dotyczące m.in. historii jednostki pancernej, która do dziś stacjonuje w Żurawicy.
 
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
 
Na koniec warto dodać, że dziś fort pełni nie tylko funkcję muzeum. Znajdują się w nim także sale, służące do organizacji imprez, które można wynająć. We wnętrzach i na zewnątrz warowni kręcono filmy i programy telewizyjne, m.in. film o uwięzieniu Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego w twierdzy Magdeburg przez Niemców oraz o sławnym prof. Rudolfie Weiglu, którego historia również związana jest z Przemyślem.
Reklama
 
Fort Werner. Fot. Tadeusz Poźniak
 
Muzeum Fort XII Werner w Żurawicy
 
ul. Forteczna 20
37-710 Żurawica k/Przemyśla
tel. 668 227 760
 
 

POLECANE

Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2022-06-30 18:58
WIG Informujemy, iż w związku ze zmianami zasad dystrybucji danych GPW wprowadzonymi 1 stycznia 2018 r. notowania dostępne są bezpośrednio na stronie money.pl
WIG20
mWIG40
sWIG80
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2022-06-30
USD 4,4825 +0,66%
EUR 4,6806 -0,01%
CHF 4,6904 +0,63%
GBP 5,4429 +0,39%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1731,30 +0,00% [21:59]
 Ropa brent baryłka 64,38 +0,00% [21:58]
 Pallad uncja 2680,00 +0,00% [21:57]
 Platyna uncja 1191,10 +0,00% [21:59]
 Srebro uncja 25,11 +0,00% [21:59]
Wspierane przez Money.pl
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.