Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Ból. U zdrowego człowieka jest potrzebny, bo ostrzega

A A A
Z dr n. med. Włodzimierzem Wnękiem, ordynatorem oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii w Szpitalu Specjalistycznym im. Świętej Rodziny w Rudnej Małej, rozmawia Anna Olech

Dodano: 16-08-2014

Dr n. med. Włodzimierz Wnęk. Fot. Tadeusz Poźniak

Dr n. med. Włodzimierz Wnęk. Fot. Tadeusz Poźniak

Anna Olech: Panie doktorze, ból jest czymś, czego za wszelką cenę każdy stara się unikać.
 
Dr. n. med. Włodzimierz Wnęk: Tak, ale ból u zdrowego człowieka tak naprawdę jest potrzebny, bo ostrzega, że np. właśnie parzymy się dotykając gorącego przedmiotu albo, że powinniśmy przestać dźwigać, bo coś sobie naderwiemy. Ból jest też jednym z podstawowych objawów w medycynie – jego pojawienie się oznacza często, że coś niedobrego się z nami dzieje, więc jest potrzebny. Ale mechanizmy powstawania, przewodzenia i modyfikowania bólu w organizmie są bardzo złożone. Są to zarówno mechanizmy, które potęgują ból, jak i hamujące go. Wiemy przecież, że osoba poddawana stresowi albo gdy doznaje urazu na zawodach sportowych, w ogóle tego bólu nie czuje, ponieważ działa w takim napięciu, że włączają się u niego układy hamujące ból. Poza tym są też mechanizmy przeciwbólowe, które uruchamiają się po pewnym czasie trwania uszkodzenia tkanek np. przy oparzeniu. Organizm niejako sam sobie reguluje natężenie odczuwania przez nas bólu. Z tego wynika, że u każdego z nas ten próg bólu jest trochę inny. Zależy on od naszych emocji, nastroju. 
Reklama
 
Czy ból można podzielić ze względu na jego rodzaje?
 
Tak, w chorobach zwyrodnieniowych jest to ból receptorowy, który jest związany z uszkodzeniem chrząstki stawowej, podobnie w przypadku zwyrodnienia kręgosłupa. To ból powszechnie znany i stosunkowo łatwy do leczenia. Z kolei ból neuropatyczny wynika z uszkodzenia układu nerwowego. Ma on inny charakter, inne cechy i trudniej go leczyć. Ważne jest, że ból trwający ponad trzy miesiące jest określany  mianem bólu przewlekłego, a długotrwający staje się niejako chorobą samą w sobie. Mając pacjenta ze zwyrodnieniem kręgosłupa, który go boli, leczymy dodatkową chorobę, którą jest właśnie ten przewlekły ból. Nie ma szansy, żeby np. wymienić elementy kręgosłupa i pacjenta całkowicie bólu pozbawić, tak jak np. w zwyrodnieniu stawu biodrowego czy kolanowego.
 
W jakich schorzeniach występuje ból przewlekły?
 
W bardzo wielu i różnorakich. Np. w chorobach neurologicznych, np. stwardnieniu rozsianym (SM), gdzie nie ma uszkodzenia tkanek, ale pacjenta boli, ponieważ uszkodzony jest układ nerwowy. Z kolei w przypadku neuralgii nerwu trójdzielnego ból jest związany z uszkodzeniem tego nerwu, jest on bardzo silny, często uniemożliwiający jedzenie i mówienie. W chorobie Alzhaimera, która jest chorobą neurodegeneracyjną, odczuwanie bólu jest zmienione. W przypadku chorób wewnętrznych, np. w neuropatii cukrzycowej, powikłaniu cukrzycy, w którym pacjent odczuwa bardzo silne pieczenie na stopach i dłoniach. Ból jest odczuwalny również w przypadku chorób zakaźnych – np. neuralgii po półpaścu, gdzie przyczyna jest infekcyjna. Także w HIV występują dolegliwości bólowe, które są związane z uszkodzeniem układu nerwowego. A więc ból przewlekły występuje w bardzo wielu schorzeniach. 
Reklama
 
Jak leczyć ból, który tak długo trwa?
 
Leczenie bólu przewlekłego musi być wielokierunkowe, co wynika z samej definicji bólu – jest to nieprzyjemne doznanie czuciowe i emocjonalne, związane z uszkodzeniem ciała, albo odnoszone do takiego uszkodzenia. I tak np. bardzo silne bóle głowy mogą być przyczyną depresji czy wręcz samobójstw. W leczeniu bólu nie powinniśmy się ograniczać tylko do jego usuwania. Jest to raczej leczenie kompleksowe. Jeżeli znana jest jego przyczyna np. zwyrodnienie stawu biodrowego, wówczas jesteśmy w stanie wymienić staw biodrowy i teoretycznie pacjentowi dolegliwości bólowe powinny minąć. Ale w większości chorób nie ma takiej możliwości, np. w SM nie możemy cofnąć choroby, więc leczenie powinno być wielokierunkowe, obejmujące zarówno leki, jak i rehabilitację, fizykoterapię, pomoc psychologa, psychiatry. Dopiero takie leczenie może sprawić, że pacjent poczuje się lepiej. Co nie oznacza, że ten ból całkiem mu zabierzemy, ponieważ nie zawsze jest taka możliwość, ale przynajmniej staramy się pacjentowi ulżyć w cierpieniu. Dlatego też oprócz leków ściśle przeciwbólowych stosuje się leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpadaczkowe, które w bólu przewlekłym również są skuteczne.
 
A co z lekami potocznie określanymi jako narkotyki? 
 
Opioidów, czyli leków potocznie nazywanych narkotykami, choć nimi nie są, wszyscy się obawiają. Jednak leki powszechnie znane i stosowane w leczeniu bólu, czyli leki niesteroidowe przeciwzapalne, są tak naprawdę szkodliwe, ponieważ uszkadzają żołądek, działają szkodliwie na nerki i mają ograniczoną przydatność, nie są skuteczne w stu procentach i nie każdemu pacjentowi można je dobrać. Dlatego należy sięgać po lek, który jest „z półki wyżej”. W 1986 r. WHO stworzyła tzw. drabinę analgetyczną, która jest schematem stosowania leków przeciwbólowych. Najprostszym lekiem jest paracetamol, następnie są silniejsze leki typu tramal, a trzecie piętro to leki opioidowe. Taki schemat pierwotnie został zastosowany do chorób nowotworowych, natomiast obecnie uważa się, że w bólu przewlekłym również powinno stosować się tę drabinę, oczywiście odpowiednio dobierając pacjentów, dla których to leczenie będzie skuteczne. Opioidy są w wygodnych postaciach plastrów przyklejanych raz na trzy dni, lub postaci doustnych o długim czasie działania. Dla niemal każdego pacjenta jesteśmy w stanie dobrać odpowiedni lek.
Reklama
 
Czy ze strony pacjentów często pada pytanie czy tabletki przeciwbólowe muszą zażywać do końca życia?
 
Tak, i odpowiedź, niestety, brzmi: tak. Ale trzeba sobie uzmysłowić, że jeśli ktoś ma cukrzycę, to zażywa insulinę do końca życia, jeśli ktoś ma nadciśnienie musi zażywać leki regularnie. I to nikogo nie dziwi. Natomiast, gdy ma przepisane leki przeciwbólowe, które są normalnym leczeniem w chorobach przewlekłych, to zadaje pytanie: dlaczego? 
 
Może dlatego, że powszechnie nie traktujemy bólu jako choroby, lecz jako objaw. 
 
Tak, to prawda. Najczęściej ból jest objawem, ale jeżeli trwa powyżej trzech miesięcy, to rządzi się innymi prawami. To nie jest ten ból, który był wcześniej. Bardzo ważne jest także, by otoczenie np. osoby starszej, zrozumiało, że ból to choroba, która przejawia się wieloma negatywnymi stanami emocjonalnymi, dlatego chory może być np. drażliwy, a on po prostu cierpi. Naturalne jest, że osobą sparaliżowaną opiekujemy się, zajmujemy się nią, a gdy jest to osoba cierpiąca z powodu bólu, to wydaje się nam, że nie potrzebuje takiej opieki. A to błąd. 
 
A kiedy należy szukać pomocy u lekarza?
 
Do poradni leczenia bólu należy udać się wtedy, gdy ból się przedłuża i proste leki przepisane przez lekarza nie są skuteczne. Chciałbym podkreślić: ból przewlekły jest chorobą wymagającą wdrożenia szybkiego, wielokierunkowego leczenia. Wymaga zrozumienia przez pacjenta i jego najbliższych, że powodzenie leczenia w dużej mierze zależy od dyscypliny zażywania leków, ale także od opieki i rehabilitacji. Znacznie łatwiej znosić cierpienie, które nieodmiennie związane jest z dolegliwościami bólowymi kiedy mamy świadomość, że nie jesteśmy sami w przewlekłej chorobie. A taką są zespoły bólu przewlekłego. 
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.